tato jitvā daśagrīvo yamaṃ tridaśapuṅgavam | rāvaṇastu raṇaślāghī svasahāyāndadarśa ha || 7.23.1 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
Sarga 23 from Uttara Kanda of the Valmiki Ramayana.
tato jitvā daśagrīvo yamaṃ tridaśapuṅgavam | rāvaṇastu raṇaślāghī svasahāyāndadarśa ha || 7.23.1 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tato rudhirasiktāṅgaṃ prahārairjarjarīkṛtam | rāvaṇaṃ rākṣasā dṛṣṭvā hyaṣṭavat samupāgaman || 7.23.2 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
jayena vardhayitvā ca mārīcapramukhāstataḥ | puṣpakaṃ bhejire sarve sāntvitā rāvaṇena tu || 7.23.3 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tato rasātalaṃ gacchan praviṣṭaḥ payasāṃ nidhim | daityoragagaṇādhyuṣṭaṃ varuṇena surakṣitam || 7.23.4 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
sa tu bhogavatīṃ gatvā purīṃ vāsukipālitām | kṛtvā nāgānvaśe hṛṣṭo yayau maṇimayīṃ purīm || 7.23.5 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
nivātakavacāstatra daityā labdhavarā vasan | rākṣasāntānsamāgamya yuddhāya samupāhvayat || 7.23.6 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
te tu sarve suvikrāntā daiteyā balaśālinaḥ | nānāpraharaṇāstatra prahṛṣṭā yuddhadurmadāḥ || 7.23.7 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
śūlaistriśūlaiḥ kuliśaiḥ paṭṭiśāsiparaśvadhaiḥ | anyonyaṃ bibhiduḥ kruddhā rākṣasā dānavāstathā || 7.23.8 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
teṣāṃ tu yudhyamānānāṃ sāgraḥ saṃvatsaro gataḥ | na cānyatarayostatra vijayo vā kṣayo 'pi vā || 7.23.9 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tataḥ pitāmahastatra trailokyagatiravyayaḥ | ājagāma drutaṃ devo vimānavaramāsthitaḥ || 7.23.10 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
nivātakavacānāṃ tu nivārya raṇakarma tat | vṛddhaḥ pitāmaho vākyamuvāca viditārthavat || 7.23.11 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
nahyayaṃ rāvaṇo yuddhe śakyo jetuṃ surāsuraiḥ | na bhavantaḥ kṣayaṃ netumapi sāmaradānavaiḥ || 7.23.12 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
rākṣasasya sakhitvaṃ ca bhavadbhiḥ saha rocate | avibhaktāśca sarvārthāḥ suhṛdāṃ nātra saṃśayaḥ || 7.23.13 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tato 'gnisākṣikaṃ sakhyaṃ kṛtavāṃstatra rāvaṇaḥ | nivātakavacaiḥ sārdhaṃ prītimānabhavattadā || 7.23.14 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
arthatastairyathānyāyaṃ saṃvatsaramathoṣitaḥ | svapurānnirviśeṣaṃ ca priyaṃ prāpto daśānanaḥ || 7.23.15 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tatopadhārya māyānāṃ śatamekaṃ samāptavān | salilendrapurānveṣī bhramati sma rasātalam || 7.23.16 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tato 'śmanagaraṃ nāma kālakeyairadhiṣṭhitam | gatvā tu kālakeyāṃśca hatvā tatra balotkaṭān || 7.23.17 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
śūrpaṇakhyāśca bhartāramasinā prācchinattadā | śyālaṃ ca balavantaṃ ca vidyujjihvaṃ balotkaṭam | jihvayā saṃlihantaṃ ca rākṣasaṃ samare tathā || 7.23.18 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
taṃ vijitya muhūrtena jaghne daityāṃścatuḥśatam || 7.23.19 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tataḥ pāṇḍurameghābhaṃ kailāsamiva bhāsvaram | varuṇasyālayaṃ divyamapaśyadrākṣasādhipaḥ || 7.23.20 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
kṣarantīṃ ca payastatra surabhiṃ gāmavasthitām | yasyāḥ payobhiniṣyandātkṣīrodo nāma sāgaraḥ || 7.23.21 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
dadarśa rāvaṇastatra govṛṣendravarāraṇim | yasmāccandraḥ prabhavati śītaraśmirniśākaraḥ || 7.23.22 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
yaṃ samāśritya jīvanti phenapāḥ paramarṣayaḥ | amṛtaṃ yatra cotpannaṃ svadhā ca svadhabhojinām || 7.23.23 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
yāṃ bruvanti narā loke surabhiṃ nāma nāmataḥ | pradakṣiṇaṃ tu tāṃ kṛtvā rāvaṇaḥ paramādbhutām || 7.23.24 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
praviveśa mahāghoraṃ guptaṃ bahuvidhairbalaiḥ | tato dhārāśatākīrṇaṃ śāradābhranibhaṃ tadā | nityaprahṛṣṭaṃ dadṛśe varuṇasya gṛhottamam || 7.23.25 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tato hatvā balādhyakṣānsamare taiśca tāḍitaḥ | abravīcca tato yodhānrājā śīghraṃ nivedyatām || 7.23.26 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
yuddhārthī rāvaṇaḥ prāptastasya yuddhaṃ pradīyatām | vada vā na bhayaṃ te 'sti nirjito 'smīti sāñjaliḥ || 7.23.27 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
etasminnantare kruddhā varuṇasya mahātmanaḥ | putrāḥ pautrāśca niṣkrāmangauśca puṣkara eva ca || 7.23.28 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
te tu vīryaguṇopetā balaiḥ parivṛtāḥ svakaiḥ | yuṅktvā rathānkāmagamānudyadbhāsvaravarcasaḥ || 7.23.29 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tato yuddhaṃ samabhavaddāruṇaṃ romaharṣaṇam | salilendrasya putrāṇāṃ rāvaṇasya ca dhīmataḥ || 7.23.30 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
amātyaiśca mahāvīryairdaśagrīvasya rakṣasaḥ | vāruṇaṃ tadbalaṃ kṛtsnaṃ kṣaṇena vinipātitam || 7.23.31 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
samīkṣya svabalaṃ saṅkhye varuṇasya sutāstadā | arditāḥ śarajālena nivṛttā raṇakarmaṇaḥ || 7.23.32 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
mahītalagatāste tu rāvaṇaṃ dṛśya puṣpake | ākāśamāśu viviśuḥ syandanaiḥ śīghragāmibhiḥ || 7.23.33 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
mahādāsīttatasteṣāṃ tulyaṃ sthānamavāpya tat | ākāśayuddhaṃ tumulaṃ devadānavayoriva || 7.23.34 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tataste rāvaṇaṃ yuddhe śaraiḥ pāvakasannibhaiḥ | vimukhīkṛtya santuṣṭā vinedurvividhānravān || 7.23.35 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tato mahodaraḥ kruddho rājānaṃ dṛśya dharṣitam | tyaktvā mṛtyubhayaṃ vīro yuddhakāṅkṣī vyalokayat || 7.23.36 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tena te dāruṇā yuddhe kāmagāḥ pavanopamāḥ | mahodareṇa gadayā hatā vai prayayuḥ kṣitim || 7.23.37 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
teṣāṃ varuṇaputrāṇāṃ hatvā yodhānhayāñchatān | mumocāśu mahānādaṃ virathānprekṣya tānsthitān || 7.23.38 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
te tu teṣāṃ rathāḥ sāśvāḥ saha sārathibhirhataiḥ | mahodareṇa nihatāḥ patitāḥ pṛthivītale || 7.23.39 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
te tu tyaktvā rathānputrā varuṇasya mahātmanaḥ | ākāśe viṣṭhitāḥ śūrāḥ svaprabhāvānna vivyathuḥ || 7.23.40 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
dhanūṃṣi kṛtvā sajjāni vinirbhidya mahodaram | rāvaṇaṃ samare kruddhāḥ sahitāḥ samabhidravan || 7.23.41 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
sāyakaiścāpavibhraṣṭairvajrakalpaiḥ sudāruṇaiḥ | dārayanti sma saṅkruddhā meghā iva mahāgirim || 7.23.42 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tataḥ kruddho daśagrīvaḥ kālāgniriva nirgataḥ | śaravarṣairmahāghoraisteṣāṃ marmasvatāḍayat || 7.23.43 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tatastenaiva sahasā sīdanti sma padātayaḥ | musalāni vicitrāṇi tato bhallaśatāni ca || 7.23.44 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
paṭṭiśāṃścaiva śaktīśca śataghnīstomarāṃstathā | pātayāmāsa durdharṣasteṣāmupari viṣṭhitaḥ || 7.23.45 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
apaviddhāstu te vīrā viniṣpetuḥ padātayaḥ | mahāpaṅkamivāsādya kuñjarāṣṣaṣṭihāyanāḥ || 7.23.46 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
sīdamānānsutāndṛṣṭvā vihvalānsumahaujasaḥ | nanāda rāvaṇo harṣānmahānambudharo yathā || 7.23.47 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tato rakṣo mahānādānmuktvā hanti sma vāruṇān | nānāpraharaṇopetairdhārāpātairivāmbudaḥ || 7.23.48 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tataste vimukhāḥ sarve patitā dharaṇītale | raṇātsvapuruṣaiḥ śīghraṃ gṛhāṇyeva praveśitāḥ || 7.23.49 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tānabravīttato rakṣo varuṇāya nivedyatām || 7.23.50 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
rāvaṇaṃ tvabravīnmantrī prahasto (prahaso) nāma vāruṇaḥ | gataḥ khalu mahārājo brahmalokaṃ jaleśvaraḥ || 7.23.51 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
gāndharvaṃ varuṇaḥ śrotuṃ yaṃ tvamāhvayase yudhi | tatkiṃ tava vṛthā vīra pariśramya gate nṛpe | ye tu sannihitā vīrāḥ kumārāste parājitāḥ || 7.23.52 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
rākṣasendrastu tacchrutvā nāma viśrāvya cātmanaḥ | harṣānnādaṃ vimuñcanvai niṣkrānto varuṇālayāt || 7.23.53 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
āgatastu pathā yena tenaiva vinivṛtya saḥ | laṅkāmabhimukho rakṣo nabhastalagato yayau || 7.23.54 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmaduttarakāṇḍe trayoviṃśaḥ sargaḥ || 23 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.