tataḥ pitāmahaṃ dṛṣṭvā vāyuḥ putravadhārditaḥ | śiśukaṃ taṃ samādāya uttasthau dhāturagrataḥ || 7.36.1 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
Sarga 36 from Uttara Kanda of the Valmiki Ramayana.
tataḥ pitāmahaṃ dṛṣṭvā vāyuḥ putravadhārditaḥ | śiśukaṃ taṃ samādāya uttasthau dhāturagrataḥ || 7.36.1 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
calakuṇḍalamaulisraktapanīyavibhūṣaṇaḥ | pādayornyapatadvāyustisropasthāya vedhase || 7.36.2 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
taṃ tu vedavidā tena lambābharaṇaśobhinā | vāyumutthāpya hastena śiśuṃ taṃ parimṛṣṭavān || 7.36.3 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
spṛṣṭamātrastataḥ so 'tha salīlaṃ padmayoninā | jalasiktaṃ yathā sasyaṃ punarjīvitamāptavān || 7.36.4 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
prāṇavantamimaṃ dṛṣṭvā prāṇo gandhavaho mudā | cacāra sarvabhūteṣu sanniruddhaṃ yathā purā || 7.36.5 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
marudrodhādvinirmuktāstāḥ prajā muditā 'bhavan | śītadāhavinirmuktāḥ padminya iva sāmbujāḥ || 7.36.6 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tatastriyugmastrikakutऺ्itradhāmā tridaśārcitaḥ | uvāca devatā brahmā mārutapriyakāmyayā || 7.36.7 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
bho mahendreśavaruṇaprajeśvaradhaneśvarāḥ | jānatāmapi vaḥ sarvaṃ vakṣyāmi śrūyatāṃ hitam || 7.36.8 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
anena śiśunā kāryaṃ kartavyaṃ vo bhaviṣyati | tadvadadhvaṃ varānsarve mārutasyāsya tuṣṭaye || 7.36.9 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tataḥ sahasranayanaḥ prītiyuktaḥ śubhānanaḥ | kuśeśayamayīṃ mālāmutkṣipyedaṃ vaco 'bravīt || 7.36.10 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
matkarotsṛṣṭavajreṇa hanurasya yathā hataḥ | nāmnā vai kapiśārdūlo bhavitā hanumāniti || 7.36.11 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ahamasya pradāsyāmi paramaṃ varamadbhutam | itaḥ prabhṛti vajrasya mamāvadhyo bhaviṣyati || 7.36.12 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
mārtaṇḍastvabravīttatra bhagavāṃstimirāpahaḥ | tejaso 'sya madīyasya dadāmi śatikāṃ kalām || 7.36.13 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
yadā tu śāstrāṇyadhyetuṃ śaktirasya bhaviṣyati | tadāsya śāstraṃ dāsyāmi yena vāggmī bhaviṣyati || 7.36.14 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
nacāsya bhavitā kaścitsadṛśaḥ śāstradarśane | varuṇaśca varaṃ prādānnāsya mṛtyurbhaviṣyati | varṣāyutaśatenāpi matpāśādudakādapi || 7.36.15 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
yamo daṇḍādavadhyatvamarogatvaṃ ca nityaśaḥ | varaṃ dadāmi santuṣṭa aviṣādaṃ ca saṃyuge || 7.36.16 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
gadeyaṃ māmikā nainaṃ saṃyugeṣu vadhiṣyati | ityevaṃ varadaḥ prāha tadā hyekākṣipiṅgalaḥ || 7.36.17 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
matto madāyudhānāṃ ca na vadhyo 'yaṃ bhaviṣyati | ityevaṃ śaṅkareṇāpi datto 'sya paramo varaḥ || 7.36.18 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
sarveṣāṃ brahmadaṇḍānāmavadhyo 'yaṃ bhaviṣyati | dīrghāyuśca mahātmā ca iti brahmābravīdvacaḥ || 7.36.19 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
viśvakarmā ca dṛṣṭvainaṃ bālasūryopamaṃ śiśum | śilpināṃ pravaraḥ prādādvaramasya mahāmatiḥ || 7.36.20 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
matkṛtāni ca śastrāṇi yāni divyāni saṃyuge | tairavadhyatvamāpannaścirajīvī bhaviṣyati || 7.36.21 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tataḥ surāṇāṃ tu varairdṛṣṭvā hyenamalaṅkṛtam | caturmukhastuṣṭamanā vāyumāha jagadguruḥ || 7.36.22 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
amitrāṇāṃ bhayakaro mitrāṇāmabhayaṅkaraḥ | ajeyo bhavitā putrastava māruta mārutiḥ || 7.36.23 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
kāmarūpaḥ kāmacārī kāmagaḥ plavatāṃ varaḥ | bhavatyavyāhatagatiḥ kīrtimāṃśca bhaviṣyati || 7.36.24 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
rāvaṇotsādanārthāni rāmapriyakaraṇi ca | romaharṣakarāṇyeṣa kartā karmāṇi saṃyuge || 7.36.25 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
evamuktvā tamāmantrya mārutaṃ tvamaraiḥ saha | yathāgataṃ yayuḥ sarve pitāmahapurogamāḥ || 7.36.26 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
so 'pi gandhavahaḥ putraṃ pragṛhya gṛhamānayat | añjanāyāstamācakhyau varadattaṃ vinirgataḥ || 7.36.27 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
prāpya rāma varāneṣa varadānasamanvitaḥ | balenātmani saṃsthena so 'pūryata yathā 'rṇavaḥ || 7.36.28 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tarasā pūryamāṇo 'pi tadā vānarapuṅgavaḥ | āśrameṣu maharṣīṇāmaparādhyati nirbhayaḥ || 7.36.29 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
srugbhāṇḍānyagnihotraṃ ca valkalājinasañcayān | bhagnavicchinnavidhvastānsaṃśāntānāṃ karotyayam || 7.36.30 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
evaṃvidhāni karmāṇi prāvartata mahābalaḥ | sarveṣāṃ brahmadaṇḍānāmavadhyaḥ śambhunā kṛtaḥ || 7.36.31 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
jānanta ṛṣayastaṃ vai sahante tasya śaktitaḥ || 7.36.32 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
yathā kesariṇā tveṣa vāyunā so 'ñjanāsutaḥ | pratiṣiddho 'pi maryādāṃ laṅghayatyeva vānaraḥ || 7.36.33 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tato maharṣayaḥ kruddhā bhṛgvaṅgirasavaṃśajāḥ | śepurenaṃ raghuśreṣṭha nātikruddhātimanyavaḥ || 7.36.34 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
bādhase yatsamāśritya balamasmānplavaṅgama | taddīrghakālaṃ vettāsi nāsmākaṃ śāpamohitaḥ | yadā te smāryate kīrtistadā te vardhate balam || 7.36.35 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tatassa hṛtatejaujā maharṣivacanaujasā | eṣośramāṇi tānyeva mṛdubhāvaṃ gato 'carat || 7.36.36 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
atharkṣarajaso nāma vālisugrīvayoḥ pitā | sarvavānararājā ' 'sīttejasā bhāskaraprabhaḥ || 7.36.37 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
sa tu rājyaṃ ciraṃ kṛtvā vānarāṇāṃ harīśvaraḥ | sa ca ṛkṣarajā nāma kāladharmeṇa saṅgataḥ || 7.36.38 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tasminnastamite cātha mantribhirmantrakovidaiḥ | pitrye pade kṛto vālī sugrīvo vālinaḥ pade || 7.36.39 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
sugrīveṇa samaṃ tvasya advaidhaṃ chidravarjitam | ābālyaṃ sakhyamabhavadanilasyāgninā yathā || 7.36.40 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
eṣa śāpavaśādeva na veda balamātmanaḥ | vālisugrīvayorvairaṃ yadā rāma samutthitam || 7.36.41 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
na hyeṣa rāma sugrīvo bhrāmyamāṇo 'pi vālinā || 7.36.42 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
deva jānāti na hyeṣa balamātmani mārutiḥ | ṛṣiśāpāhṛtabalastadaiṣa kapisattamaḥ || 7.36.43 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
siṃhaḥ kuñjararuddho vā āsthitaḥ sahito raṇe || 7.36.44 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
parākramotsāhamatipratāpasauśīlyamādhuryanayānayaiśca | gāmbhīryacāturyasuvīryadhairyairhanūmataḥ ko 'bhyadhiko 'sti loke || 7.36.45 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
asau punarvyākaraṇaṃ grahīṣyansūryonmukhaḥ praṣṭumanā kapīndraḥ | udyadgirerastagiriṃ jagāma granthaṃ mahaddhārayanaprameyaḥ || 7.36.46 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
sasūtravṛttyarthapadaṃ mahārthaṃ sasaṅgrahaṃ sāddhyati vai kapīndraḥ | nahyasya kaścitsadṛśo 'sti śāstre vaiśārade cchandagatau tathaiva || 7.36.47 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
sarvāsu vidyāsu tapovidhāne praspardhate 'yo hi guruṃ surāṇām | so 'yaṃ navavyākaraṇārthavettā brahmā bhaviṣyatyapi te prasādāt || 7.36.48 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
pravīvivakṣoriva sāgarasya lokāndidhakṣoriva pāvakasyayugakṣaye hyeva yathāntakasya hanūmataḥ sthāsyati kaḥ purastāt || 7.36.49 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
eṣeva cānye ca mahākapīndrāḥ sugrīvamaindadvividāḥ sanīlāḥ | satāratāreyanalāḥ sarambhāstvatkāraṇādrāma surairhi sṛṣṭāḥ || 7.36.50 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tadetkathitaṃ sarvaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi | hanūmato bālabhāve karmaitatkathitaṃ mayā || 7.36.51 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
śrutvā 'gastyasya kathitaṃ rāmaḥ saumitrireva ca | vismayaṃ paramaṃ jagmurvānarā rākṣasaiḥ saha || 7.36.52 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
agastyastvabravīdrāmaṃ sarvametachrutaṃ tvayā | dṛṣṭaḥ sambhāṣitaścāsi rāma gacchāmahe vayam || 7.36.53 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
śrutvaitadrāghavo vākyamagastyasyogratejasaḥ | prāñjaliḥ praṇataścāpi maharṣimidamabravīt || 7.36.54 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
adya me devatā hṛṣṭāḥ pitaraḥ prapitāmahāḥ | yuṣmākaṃ darśanādeva nityaṃ tuṣṭāḥ sabāndhavāḥ || 7.36.55 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
vijñāpyaṃ tu mamaitaddhi yadvadāmyāgataspṛhaḥ | tadbhavadbhirmama kṛte kartavyamanukampayā || 7.36.56 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
paurajānapadānsthāpya svakāryeṣvahamāgataḥ | kratūneva kariṣyāmi prabhāvādbhavatāṃ satām || 7.36.57 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
sadasyā mama yajñeṣu bhavanto nityameva tat | bhaviṣyatha mahāvīryā mamānugrahakāṅkṣiṇaḥ || 7.36.58 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ahaṃ yuṣmānsamāśritya taponirdhūtakalmaṣān | anugrahītaḥ pitṛbhirbhaviṣyāmi sunirvṛtaḥ || 7.36.59 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tadāgantavyamaniśaṃ bhavadbhiriha saṅgataiḥ | agastyādyāstu tacchrutvā ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ || 7.36.60 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
evamastviti taṃ coktvā prayātumupacakramuḥ || 7.36.61 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
evamuktvā gatāḥ sarve ṛṣayaste yathāgatam | rāghavaśca tamevārthaṃ cintayāmāsa vismitaḥ || 7.36.62 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tato 'staṃ bhāskare yāte visṛjya nṛpavānarān | sandhyāmupāsya vidhivattadā naravarottamaḥ | pravṛttāyāṃ rajanyāṃ tu so 'ntaḥpuracaro 'bhavat || 7.36.63 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmaduttarakāṇḍe ṣaṭtriṃśaḥ sargaḥ || 36 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.