śrutvā kimpuruṣotpattiṃ lakṣmaṇo bharatastadā | āścaryamiti cābrūtāmubhau rāmaṃ janeśvaram || 7.89.1 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
Sarga 89 from Uttara Kanda of the Valmiki Ramayana.
śrutvā kimpuruṣotpattiṃ lakṣmaṇo bharatastadā | āścaryamiti cābrūtāmubhau rāmaṃ janeśvaram || 7.89.1 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
atha rāmaḥ kathāmetāṃ bhūya eva mahāyaśāḥ | kathayāmāsa dharmātmā prajāpatisutasya vai || 7.89.2 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
sarvāstā vidrutā dṛṣṭvā kinnarīrṛṣisattamaḥ | uvāca rūpasampannāṃ tāṃ striyaṃ prahasanniva || 7.89.3 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
somasyāhaṃ sudayitaḥ sutaḥ surucirānane | bhajasva māṃ varārohe bhaktyā snigdhena cakṣuṣā || 7.89.4 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tasya tadvacanaṃ śrutvā śūnye svajanavarjite | ilā suruciraprakhyaṃ pratyuvāca mahāgraham || 7.89.5 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ahaṃ kāmacarī saumya tavāsmi vaśavartinī | praśādhi māṃ somasuta yathecchasi tathā kuru || 7.89.6 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tasyāstadadbhutaprakhyaṃ śrutvā harṣamupāgataḥ | sa vai kāmī saha tayā reme candramasaḥ sutaḥ || 7.89.7 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
budhasya mādhavo māsastāmilāṃ rucirānanām | gato ramayato 'tyarthaṃ kṣaṇavattasya kāminaḥ || 7.89.8 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
atha māse tu sampūrṇe pūrṇendusadṛśānanaḥ | prajāpatisutaḥ śrīmāñchayane pratyabudhyata || 7.89.9 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
so 'paśyatsomajaṃ tatra tapantaṃ salilāśaye | ūrdhvabāhuṃ nirālambaṃ taṃ rājā pratyabhāṣata || 7.89.10 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
bhagavanparvataṃ durgaṃ praviṣṭo 'smi sahānugaḥ | na ca paśyāmi tatsainyaṃ kva nu te māmakā gatāḥ || 7.89.11 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tacchrutvā tasya rājarṣernaṣṭasañjñasya bhāṣitam | pratyuvāca śubhaṃ vākyaṃ sāntvayanparayā girā || 7.89.12 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
aśmavarṣeṇa mahatā bhṛtyāste vinipātitāḥ | tvaṃ cāśramapade supto vātavarṣabhayārditaḥ || 7.89.13 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
samāśvasihi bhadraṃ te nirbhayo vigatajvaraḥ | phalamūlāśano vīra nivaseha yathāsukham || 7.89.14 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
sa rājā tena vākyena pratyāśvasto mahāmatiḥ | pratyuvāca tato vākyaṃ dīno bhṛtyakṣayād bhṛśam || 7.89.15 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tyakṣyāmyahaṃ svakaṃ rājyaṃ nāhaṃ bhṛtyairvinākṛtaḥ | vartayeyaṃ kṣaṇaṃ brahmansamanujñātumarhasi || 7.89.16 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
suto dharmaparo brahmañjyeṣṭho mama mahāyaśāḥ | śaśabinduriti khyātaḥ sa me rājyaṃ prapatsyate || 7.89.17 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
na hi śakṣyāmyahaṃ hitvā bhṛtyadārānsukhānvitān | prativaktuṃ mahātejaḥ kiñcidapyaśubhaṃ vacaḥ || 7.89.18 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tathā bruvati rājendre budhaḥ paramamadbhutam | sāntvapūrvamathovāca vāsasta iha rocatām || 7.89.19 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
na santāpastvayā kāryaḥ kārdameya mahābala | saṃvatsaroṣitasyeha kārayiṣyāmi te hitam || 7.89.20 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tasya tadvacanaṃ śrutvā budhasyākliṣṭakarmaṇaḥ | vāsāya vidadhe buddhiṃ yaduktaṃ brahmavādinā || 7.89.21 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
māsaṃ sa strī tadā bhūtvā ramayatyaniśaṃ śudā | māsaṃ puruṣabhāvena dharmabuddhiṃ cakāra saḥ || 7.89.22 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
tataḥ sā navame māsi ilā somasutātsutam | janayāmāsa suśroṇī purūravasamūrjitam || 7.89.23 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
jātamātraṃ tu suśroṇī piturhaste nyaveśayat | budhasya samavarṇabhamilā putraṃ mahābalam || 7.89.24 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
budhastu puruṣībhūtaṃ sa vai saṃvatsarāntaram | kathābhī ramayāmāsa dharmayuktābhirātmavān || 7.89.25 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmaduttarakāṇḍe ekonanavatitamaḥ sargaḥ || 89 ||
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.