Skip to content
Uttara Kanda Sarga 89 26 Shlokas

Sarga 89

Sarga 89 from Uttara Kanda of the Valmiki Ramayana.

Shloka 1
श्रुत्वा किम्पुरुषोत्पत्तिं लक्ष्मणो भरतस्तदा । आश्चर्यमिति चाब्रूतामुभौ रामं जनेश्वरम् ।। 7.89.1 ।।

śrutvā kimpuruṣotpattiṃ lakṣmaṇo bharatastadā | āścaryamiti cābrūtāmubhau rāmaṃ janeśvaram || 7.89.1 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 2
अथ रामः कथामेतां भूय एव महायशाः । कथयामास धर्मात्मा प्रजापतिसुतस्य वै ।। 7.89.2 ।।

atha rāmaḥ kathāmetāṃ bhūya eva mahāyaśāḥ | kathayāmāsa dharmātmā prajāpatisutasya vai || 7.89.2 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 3
सर्वास्ता विद्रुता दृष्ट्वा किन्नरीर्ऋषिसत्तमः । उवाच रूपसम्पन्नां तां स्त्रियं प्रहसन्निव ।। 7.89.3 ।।

sarvāstā vidrutā dṛṣṭvā kinnarīrṛṣisattamaḥ | uvāca rūpasampannāṃ tāṃ striyaṃ prahasanniva || 7.89.3 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 4
सोमस्याहं सुदयितः सुतः सुरुचिरानने । भजस्व मां वरारोहे भक्त्या स्निग्धेन चक्षुषा ।। 7.89.4 ।।

somasyāhaṃ sudayitaḥ sutaḥ surucirānane | bhajasva māṃ varārohe bhaktyā snigdhena cakṣuṣā || 7.89.4 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 5
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शून्ये स्वजनवर्जिते । इला सुरुचिरप्रख्यं प्रत्युवाच महाग्रहम् ।। 7.89.5 ।।

tasya tadvacanaṃ śrutvā śūnye svajanavarjite | ilā suruciraprakhyaṃ pratyuvāca mahāgraham || 7.89.5 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 6
अहं कामचरी सौम्य तवास्मि वशवर्तिनी । प्रशाधि मां सोमसुत यथेच्छसि तथा कुरु ।। 7.89.6 ।।

ahaṃ kāmacarī saumya tavāsmi vaśavartinī | praśādhi māṃ somasuta yathecchasi tathā kuru || 7.89.6 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 7
तस्यास्तदद्भुतप्रख्यं श्रुत्वा हर्षमुपागतः । स वै कामी सह तया रेमे चन्द्रमसः सुतः ।। 7.89.7 ।।

tasyāstadadbhutaprakhyaṃ śrutvā harṣamupāgataḥ | sa vai kāmī saha tayā reme candramasaḥ sutaḥ || 7.89.7 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 8
बुधस्य माधवो मासस्तामिलां रुचिराननाम् । गतो रमयतो ऽत्यर्थं क्षणवत्तस्य कामिनः ।। 7.89.8 ।।

budhasya mādhavo māsastāmilāṃ rucirānanām | gato ramayato 'tyarthaṃ kṣaṇavattasya kāminaḥ || 7.89.8 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 9
अथ मासे तु सम्पूर्णे पूर्णेन्दुसदृशाननः । प्रजापतिसुतः श्रीमाञ्छयने प्रत्यबुध्यत ।। 7.89.9 ।।

atha māse tu sampūrṇe pūrṇendusadṛśānanaḥ | prajāpatisutaḥ śrīmāñchayane pratyabudhyata || 7.89.9 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 10
सो ऽपश्यत्सोमजं तत्र तपन्तं सलिलाशये । ऊर्ध्वबाहुं निरालम्बं तं राजा प्रत्यभाषत ।। 7.89.10 ।।

so 'paśyatsomajaṃ tatra tapantaṃ salilāśaye | ūrdhvabāhuṃ nirālambaṃ taṃ rājā pratyabhāṣata || 7.89.10 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 11
भगवन्पर्वतं दुर्गं प्रविष्टो ऽस्मि सहानुगः । न च पश्यामि तत्सैन्यं क्व नु ते मामका गताः ।। 7.89.11 ।।

bhagavanparvataṃ durgaṃ praviṣṭo 'smi sahānugaḥ | na ca paśyāmi tatsainyaṃ kva nu te māmakā gatāḥ || 7.89.11 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 12
तच्छ्रुत्वा तस्य राजर्षेर्नष्टसञ्ज्ञस्य भाषितम् । प्रत्युवाच शुभं वाक्यं सान्त्वयन्परया गिरा ।। 7.89.12 ।।

tacchrutvā tasya rājarṣernaṣṭasañjñasya bhāṣitam | pratyuvāca śubhaṃ vākyaṃ sāntvayanparayā girā || 7.89.12 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 13
अश्मवर्षेण महता भृत्यास्ते विनिपातिताः । त्वं चाश्रमपदे सुप्तो वातवर्षभयार्दितः ।। 7.89.13 ।।

aśmavarṣeṇa mahatā bhṛtyāste vinipātitāḥ | tvaṃ cāśramapade supto vātavarṣabhayārditaḥ || 7.89.13 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 14
समाश्वसिहि भद्रं ते निर्भयो विगतज्वरः । फलमूलाशनो वीर निवसेह यथासुखम् ।। 7.89.14 ।।

samāśvasihi bhadraṃ te nirbhayo vigatajvaraḥ | phalamūlāśano vīra nivaseha yathāsukham || 7.89.14 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 15
स राजा तेन वाक्येन प्रत्याश्वस्तो महामतिः । प्रत्युवाच ततो वाक्यं दीनो भृत्यक्षयाद् भृशम् ।। 7.89.15 ।।

sa rājā tena vākyena pratyāśvasto mahāmatiḥ | pratyuvāca tato vākyaṃ dīno bhṛtyakṣayād bhṛśam || 7.89.15 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 16
त्यक्ष्याम्यहं स्वकं राज्यं नाहं भृत्यैर्विनाकृतः । वर्तयेयं क्षणं ब्रह्मन्समनुज्ञातुमर्हसि ।। 7.89.16 ।।

tyakṣyāmyahaṃ svakaṃ rājyaṃ nāhaṃ bhṛtyairvinākṛtaḥ | vartayeyaṃ kṣaṇaṃ brahmansamanujñātumarhasi || 7.89.16 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 17
सुतो धर्मपरो ब्रह्मञ्ज्येष्ठो मम महायशाः । शशबिन्दुरिति ख्यातः स मे राज्यं प्रपत्स्यते ।। 7.89.17 ।।

suto dharmaparo brahmañjyeṣṭho mama mahāyaśāḥ | śaśabinduriti khyātaḥ sa me rājyaṃ prapatsyate || 7.89.17 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 18
न हि शक्ष्याम्यहं हित्वा भृत्यदारान्सुखान्वितान् । प्रतिवक्तुं महातेजः किञ्चिदप्यशुभं वचः ।। 7.89.18 ।।

na hi śakṣyāmyahaṃ hitvā bhṛtyadārānsukhānvitān | prativaktuṃ mahātejaḥ kiñcidapyaśubhaṃ vacaḥ || 7.89.18 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 19
तथा ब्रुवति राजेन्द्रे बुधः परममद्भुतम् । सान्त्वपूर्वमथोवाच वासस्त इह रोचताम् ।। 7.89.19 ।।

tathā bruvati rājendre budhaḥ paramamadbhutam | sāntvapūrvamathovāca vāsasta iha rocatām || 7.89.19 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 20
न सन्तापस्त्वया कार्यः कार्दमेय महाबल । संवत्सरोषितस्येह कारयिष्यामि ते हितम् ।। 7.89.20 ।।

na santāpastvayā kāryaḥ kārdameya mahābala | saṃvatsaroṣitasyeha kārayiṣyāmi te hitam || 7.89.20 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 21
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा बुधस्याक्लिष्टकर्मणः । वासाय विदधे बुद्धिं यदुक्तं ब्रह्मवादिना ।। 7.89.21 ।।

tasya tadvacanaṃ śrutvā budhasyākliṣṭakarmaṇaḥ | vāsāya vidadhe buddhiṃ yaduktaṃ brahmavādinā || 7.89.21 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 22
मासं स स्त्री तदा भूत्वा रमयत्यनिशं शुदा । मासं पुरुषभावेन धर्मबुद्धिं चकार सः ।। 7.89.22 ।।

māsaṃ sa strī tadā bhūtvā ramayatyaniśaṃ śudā | māsaṃ puruṣabhāvena dharmabuddhiṃ cakāra saḥ || 7.89.22 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 23
ततः सा नवमे मासि इला सोमसुतात्सुतम् । जनयामास सुश्रोणी पुरूरवसमूर्जितम् ।। 7.89.23 ।।

tataḥ sā navame māsi ilā somasutātsutam | janayāmāsa suśroṇī purūravasamūrjitam || 7.89.23 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 24
जातमात्रं तु सुश्रोणी पितुर्हस्ते न्यवेशयत् । बुधस्य समवर्णभमिला पुत्रं महाबलम् ।। 7.89.24 ।।

jātamātraṃ tu suśroṇī piturhaste nyaveśayat | budhasya samavarṇabhamilā putraṃ mahābalam || 7.89.24 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 25
बुधस्तु पुरुषीभूतं स वै संवत्सरान्तरम् । कथाभी रमयामास धर्मयुक्ताभिरात्मवान् ।। 7.89.25 ।।

budhastu puruṣībhūtaṃ sa vai saṃvatsarāntaram | kathābhī ramayāmāsa dharmayuktābhirātmavān || 7.89.25 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 26
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमदुत्तरकाण्डे एकोननवतितमः सर्गः ।। 89 ।।

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmaduttarakāṇḍe ekonanavatitamaḥ sargaḥ || 89 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.