Skip to content
Ayodhya Kanda Sarga 53 35 Shlokas

Sarga 53

Sarga 53 from Ayodhya Kanda of the Valmiki Ramayana.

Shloka 1
स तं वृक्षं समासाद्य सन्ध्यामन्वास्यपश्चिमाम्। रामो रमयतां श्रेष्ठ इति होवाच लक्ष्मणम्।।2.53.1।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 2
अद्येयं प्रथमा रात्रिर्याता जनपदाद्बहिः। या सुमन्त्रेण रहिता तां नोत्कण्ठितुमर्हसि।।2.53.2।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 3
जागर्तव्यमतन्द्रिभ्यामद्यप्रभृति रात्रिषु। योगक्षेमौ हि सीताया वर्तेते लक्ष्मणावयोः।।2.53.3।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 4
रात्रिं कथञ्चिदेवेमां सौमित्रे वर्तयामहे। अपावर्तामहे भूमावास्तीर्य स्वयमार्जितैः।।2.53.4।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 5
स तु संविश्य मेदिन्यां महार्हशयनोचितः। इमाः सौमित्रये रामो व्याजहार कथाः शुभाः।।2.53.5।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 6
ध्रुवमद्य महाराजो दुःखं स्वपिति लक्ष्मण। कृतकामा तु कैकेयी तुष्टा भवितुमर्हति।।2.53.6।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 7
सा हि देवी महाराजं कैकेयी राज्यकारणात्। अपि न च्यावयेत्प्राणान् दृष्ट्वा भरतमागतम्।।2.53.7।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 8
अनाथश्च हि वृद्धश्च मया चैव विनाकृतः। किं करिष्यति कामात्मा कैकेयी वशमागतः।।2.53.8।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 9
इदं व्यसनमालोक्य राज्ञश्च मतिविभ्रमम्। काम एवार्थधर्माभ्यां गरीयानिति मे मतिः।।2.53.9।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 10
को ह्यविद्वानपि पुमान् प्रमदायाः कृते त्यजेत्। छन्दानुवर्तिनं पुत्रं तातो मामिव लक्ष्मण।।2.53.10।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 11
सुखी बत सभार्यश्च भरतः केकयीसुतः। मुदितान् कोसलानेको यो भोक्ष्यत्यधिराजवत्।।2.53.11।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 12
स हि सर्वस्य राज्यस्य मुखमेकं भविष्यति। ताते च वयसाऽतीते मयि चारण्यमास्थिते।।2.53.12।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 13
अर्थधर्मौ परित्यज्य य काममनुवर्तते। एवमापद्यते क्षिप्रं राजा दशरथो यथा।।2.53.13।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 14
मन्ये दशरथान्ताय मम प्रव्राजनाय च। कैकेयी सौम्य सम्प्राप्ता राज्याय भरतस्य च।।2.53.14।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 15
अपीदानीं तु कैकेयी सौभाग्यमदमोहिता। कौसल्यां च सुमित्रां च सम्प्रबाधेत मत्कृते।।2.53.15।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 16
मा स्म मत्कारणाद्देवी सुमित्रा दुःखमावसेत्। अयोध्यामित एव त्वं काल्ये प्रविश लक्ष्मण।।2.53.16।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 17
अहमेको गमिष्यामि सीतया सह दण्डकान्। अनाथाया हि नाथस्त्वं कौशल्याया भविष्यसि।।2.53.17।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 18
क्षुद्रकर्मा हि कैकेयी द्वेष्यमन्याय्यमाचरेत्। परिदद्याहि धर्मज्ञे भरते मम मातरम्।।2.53.18।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 19
नूनं जात्यन्तरे कस्मिन् स्त्रियः पुत्रैर्वियोजिताः। जनन्या मम सौमित्रे तस्मादेतदुपस्थितम्।।2.53.19।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 20
मया हि चिरपुष्टेन दुखसंवर्धितेन च। विप्रयुज्यत कौशल्या फलकाले धिगस्तु माम्।।2.53.20।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 21
मा स्म सीमन्तिनी काचिज्जनयेत्पुत्रमीदृशम्। सौमित्रे योऽहमम्बाया दद्मि शोकमनन्तकम्।।2.53.21।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 22
मन्ये प्रीतिविशिष्टा सा मत्तो लक्ष्मण शारिका। यस्यास्तच्छ्रूयते वाक्यं शुक पादमरेर्दश।।2.53.22।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 23
शोचन्त्या अल्पभाग्याया न किञ्चिदुपकुर्वता। पुत्रेण किमपुत्राया मया कार्यमरिन्दम।।2.53.23।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 24
अल्पभाग्या हि मे माता कौशल्या रहिता मया। शेते परमदुःखार्ता पतिता शोकसागरे।।2.53.24।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 25
एको ह्यहमयोध्यां च पृथिवीं चापि लक्ष्मण। तरेयमिषुभिः क्रुद्धो ननु वीर्यमकारणम्।।2.53.25।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 26
अधर्मभयभीतश्च परलोकस्य चानघ। तेन लक्ष्मण नाद्याह मात्मानमभिषेचये।।2.53.26।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 27
एतदन्यश्च करुणं विलप्य विजने वने। अश्रुपूर्णमुखो रामो निशि तूष्णीमुपाविशत्।।2.53.27।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 28
विलप्योपरतं रामं गतार्चिषमिवानलम्। समुद्रमिव निर्वेगमाश्वासयत लक्ष्मणः।।2.53.28।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 29
ध्रुवमद्य पुरी राजन्नयोध्यायुधिनां वर। निष्प्रभा त्वयि निष्क्रान्ते गतचन्द्रेव शर्वरी।।2.53.29।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 30
नैतदौपयिकं राम यदिदं परितप्यते। विषादयसि सीतां च मां चैव पुरुषर्षभ।।2.53.30।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 31
न च सीता त्वया हीना न चाहमपि राघव। मुहूर्तमपि जीवावो जलान्मत्स्याविनोद्धृतौ।।2.53.31।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 32
नहि तातं न शत्रुघ्नं न सुमित्रां परन्तप। द्रष्टुमिच्छेयमद्याहं स्वर्गं चापि त्वया विना।।2.53.32।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 33
ततस्तत्र सुखासीनौ नातिदूरे निरीक्ष्य ताम्। न्यग्रोधे सुकृतां शय्यां भेजाते धर्मवत्सलौ।।2.53.33।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 34
स लक्ष्मणस्योत्तमपुष्कलं वचो निशम्य चैवं वनवासमादरात्। समाः समस्ता विदधे परन्तपः प्रपद्य धर्मं सुचिराय राघवः।।2.53.34।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 35
ततस्तु तस्मिन् विजने वने तदा महाबलौ राघववंशवर्धनौ। न तौ भयं सम्भ्रममभ्युपेयतु र्यथैव सिंहौ गिरिसानुगोचरौ।।2.53.35।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.