Skip to content
Uttara Kanda Sarga 13 43 Shlokas

Sarga 13

Sarga 13 from Uttara Kanda of the Valmiki Ramayana.

Shloka 1
अथ लोकेश्वरोत्सृष्टा तत्र कालेन केनचित् । निद्रा समभवत्तीव्रा कुम्भकर्णस्य रूपिणी ।। 7.13.1 ।।

atha lokeśvarotsṛṣṭā tatra kālena kenacit | nidrā samabhavattīvrā kumbhakarṇasya rūpiṇī || 7.13.1 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 2
ततो भ्रातरमासीनं कुम्भकर्णो ऽब्रवीद्वचः । निद्रा मां बाधते राजन्कारयस्व ममालयम् ।। 7.13.2 ।।

tato bhrātaramāsīnaṃ kumbhakarṇo 'bravīdvacaḥ | nidrā māṃ bādhate rājankārayasva mamālayam || 7.13.2 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 3
विनियुक्तास्ततो राज्ञा शिल्पिनो विश्वकर्मवत् । विस्तीर्णं योजनं शुभ्रं ततो द्विगुणमायतम् ।। 7.13.3 ।।

viniyuktāstato rājñā śilpino viśvakarmavat | vistīrṇaṃ yojanaṃ śubhraṃ tato dviguṇamāyatam || 7.13.3 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 4
दर्शनीयं निराबाधं कुम्भकर्णस्य चक्रिरे । स्फाटिकैः काञ्चनैश्चित्रैः स्तम्भैः सर्वत्र शोभितम् ।। 7.13.4 ।।

darśanīyaṃ nirābādhaṃ kumbhakarṇasya cakrire | sphāṭikaiḥ kāñcanaiścitraiḥ stambhaiḥ sarvatra śobhitam || 7.13.4 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 5
वैडूर्यकृतसोपानं किङ्किणीजालकं तथा । दान्ततोरणविन्यस्तं वज्रस्फटिकवेदिकम् ।। 7.13.5 ।।

vaiḍūryakṛtasopānaṃ kiṅkiṇījālakaṃ tathā | dāntatoraṇavinyastaṃ vajrasphaṭikavedikam || 7.13.5 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 6
मनोहरं सर्वसुखं कारयामास राक्षसः । सर्वत्र सुखदं नित्यं मेरोः पुण्यां गुहामिव ।। 7.13.6 ।।

manoharaṃ sarvasukhaṃ kārayāmāsa rākṣasaḥ | sarvatra sukhadaṃ nityaṃ meroḥ puṇyāṃ guhāmiva || 7.13.6 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 7
तत्र निद्रां समाविष्टः कुम्भकर्णो महाबलः । बहून्यब्दसहस्राणि शयानो न प्रबुद्ध्यते ।। 7.13.7 ।।

tatra nidrāṃ samāviṣṭaḥ kumbhakarṇo mahābalaḥ | bahūnyabdasahasrāṇi śayāno na prabuddhyate || 7.13.7 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 8
निद्राभिभूते तु तदा कुम्भकर्णे दशाननः । देवर्षियक्षगन्धर्वान्सञ्जघ्ने हि निरङ्कुशः ।। 7.13.8 ।।

nidrābhibhūte tu tadā kumbhakarṇe daśānanaḥ | devarṣiyakṣagandharvānsañjaghne hi niraṅkuśaḥ || 7.13.8 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 9
उद्यानानि च चित्राणि नन्दनादीनि यानि च । तानि गत्वा सुसङक्रुद्धो भिनत्ति स्म दशाननः ।। 7.13.9 ।।

udyānāni ca citrāṇi nandanādīni yāni ca | tāni gatvā susaṅakruddho bhinatti sma daśānanaḥ || 7.13.9 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 10
नदीं गज इव क्रीडन्वृक्षान्वायुरिव क्षिपन् । नगान्व्रज्र इवोत्सृष्टो विध्वंसयति राक्षसः ।। 7.13.10 ।।

nadīṃ gaja iva krīḍanvṛkṣānvāyuriva kṣipan | nagānvrajra ivotsṛṣṭo vidhvaṃsayati rākṣasaḥ || 7.13.10 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 11
तथावृत्तं तु विज्ञाय दशग्रीवं धनेश्वरः । कुलानुरूपं धर्मज्ञो वृत्तं संस्मृत्य चात्मनः ।। 7.13.11 ।।

tathāvṛttaṃ tu vijñāya daśagrīvaṃ dhaneśvaraḥ | kulānurūpaṃ dharmajño vṛttaṃ saṃsmṛtya cātmanaḥ || 7.13.11 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 12
सौभ्रात्रदर्शनार्थं तु दूतं वैश्रवणस्तदा । लङ्कां सम्प्रेषयामास दशग्रीवस्य वै हितम् ।। 7.13.12 ।।

saubhrātradarśanārthaṃ tu dūtaṃ vaiśravaṇastadā | laṅkāṃ sampreṣayāmāsa daśagrīvasya vai hitam || 7.13.12 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 13
स गत्वा नगरीं लङ्कामाससाद विभीषणम् । मानितस्तेन धर्मेण पृष्टश्चागमनं प्रति ।। 7.13.13 ।।

sa gatvā nagarīṃ laṅkāmāsasāda vibhīṣaṇam | mānitastena dharmeṇa pṛṣṭaścāgamanaṃ prati || 7.13.13 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 14
पृष्ट्वा च कुशलं राज्ञो ज्ञातीनां च बिभीषणः । सभायां दर्शयामास तमासीनं दशाननम् ।। 7.13.14 ।।

pṛṣṭvā ca kuśalaṃ rājño jñātīnāṃ ca bibhīṣaṇaḥ | sabhāyāṃ darśayāmāsa tamāsīnaṃ daśānanam || 7.13.14 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 15
स दृष्ट्वा तत्र राजानं दीप्यमानं स्वतेजसा । जयेति वाचा सम्पूज्य तूष्णीं समभिवर्तत ।। 7.13.15 ।।

sa dṛṣṭvā tatra rājānaṃ dīpyamānaṃ svatejasā | jayeti vācā sampūjya tūṣṇīṃ samabhivartata || 7.13.15 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 16
तं तत्रोत्तमपर्यङ्के वरास्तरणशोभिते । उपविष्टं दशग्रीवं दूतो वाक्यमथाब्रवीत् ।। 7.13.16 ।।

taṃ tatrottamaparyaṅke varāstaraṇaśobhite | upaviṣṭaṃ daśagrīvaṃ dūto vākyamathābravīt || 7.13.16 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 17
राजन्वदामि ते सर्वं भ्राता तव यदब्रवीत् । उभयोः सदृशं वीर वृत्तस्य च कुलस्य च ।। 7.13.17 ।।

rājanvadāmi te sarvaṃ bhrātā tava yadabravīt | ubhayoḥ sadṛśaṃ vīra vṛttasya ca kulasya ca || 7.13.17 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 18
साधु पर्याप्तमेतावत्कृतश्चारित्रसङ्ग्रहः । साधु धर्मे व्यवस्थानं क्रियतां यदि शक्यते ।। 7.13.18 ।।

sādhu paryāptametāvatkṛtaścāritrasaṅgrahaḥ | sādhu dharme vyavasthānaṃ kriyatāṃ yadi śakyate || 7.13.18 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 19
दृष्टं मे नन्दनं भग्नमृषयो निहताः श्रुताः । देवतानां समुद्योगस्त्वत्तो राजन्मम श्रुतः ।। 7.13.19 ।।

dṛṣṭaṃ me nandanaṃ bhagnamṛṣayo nihatāḥ śrutāḥ | devatānāṃ samudyogastvatto rājanmama śrutaḥ || 7.13.19 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 20
निराकृतश्च बहुशस्त्वया ऽहं राक्षसाधिप । अपराद्धा हि बाल्याच्च रमणीयाः स्वबान्धवाः ।। 7.13.20 ।।

nirākṛtaśca bahuśastvayā 'haṃ rākṣasādhipa | aparāddhā hi bālyācca ramaṇīyāḥ svabāndhavāḥ || 7.13.20 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 21
अहं तु हिमवत्पृष्ठं गतो धर्ममुपासितुम् । रौद्रं व्रत्तं समास्थाय नियतो नियतेन्द्रियः ।। 7.13.21 ।।

ahaṃ tu himavatpṛṣṭhaṃ gato dharmamupāsitum | raudraṃ vrattaṃ samāsthāya niyato niyatendriyaḥ || 7.13.21 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 22
तत्र देवो मया दृष्टः सह देव्या मया प्रभुः । सव्यं चक्षुर्मया दैवात्तत्र देव्यां निपातितम् ।। 7.13.22 ।।

tatra devo mayā dṛṣṭaḥ saha devyā mayā prabhuḥ | savyaṃ cakṣurmayā daivāttatra devyāṃ nipātitam || 7.13.22 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 23
का न्वियं स्यादिति शुभा न खल्वन्येन हेतुना । रूपं ह्यनुपमं कृत्वा रुद्राणी तत्र तिष्ठति ।। 7.13.23 ।।

kā nviyaṃ syāditi śubhā na khalvanyena hetunā | rūpaṃ hyanupamaṃ kṛtvā rudrāṇī tatra tiṣṭhati || 7.13.23 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 24
देव्या दिव्यप्रभावेण दग्धं सव्यं ममेक्षणम् । रेणुध्वस्तमिव ज्योतिः पिङ्गुलत्वमुपागतम् ।। 7.13.24 ।।

devyā divyaprabhāveṇa dagdhaṃ savyaṃ mamekṣaṇam | reṇudhvastamiva jyotiḥ piṅgulatvamupāgatam || 7.13.24 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 25
ततो ऽहमन्यद्विस्तीर्णं गत्वा तस्य गिरेस्तटम् । तूष्णीं वर्षशतान्यष्टौ समाधारं महाव्रतम् ।। 7.13.25 ।।

tato 'hamanyadvistīrṇaṃ gatvā tasya girestaṭam | tūṣṇīṃ varṣaśatānyaṣṭau samādhāraṃ mahāvratam || 7.13.25 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 26
समाप्ते नियमे तस्मिंस्तत्र देवो महेश्वरः । प्रीतः प्रीतेन मनसा प्राह वाक्यमिदं प्रभुः ।। 7.13.26 ।।

samāpte niyame tasmiṃstatra devo maheśvaraḥ | prītaḥ prītena manasā prāha vākyamidaṃ prabhuḥ || 7.13.26 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 27
पैङ्गल्यं यदवाप्तं हि देव्या रूपनिरीक्षणात् । प्रीतो ऽस्मि तव धर्मज्ञ तपसा नेन सुव्रत ।। 7.13.27 ।।

paiṅgalyaṃ yadavāptaṃ hi devyā rūpanirīkṣaṇāt | prīto 'smi tava dharmajña tapasā nena suvrata || 7.13.27 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 28
मया चैतद्व्रतं चीर्णं त्वया चैव धनाधिप । तृतीयः पुरुषो नास्ति यश्चरेव्रतमीदृशम् ।। 7.13.28 ।।

mayā caitadvrataṃ cīrṇaṃ tvayā caiva dhanādhipa | tṛtīyaḥ puruṣo nāsti yaścarevratamīdṛśam || 7.13.28 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 29
व्रतं सुनिश्चयं ह्येतन्मया ह्युत्पादितं पुरा । तत्सखित्वं मया सौम्य रोचयस्व धनेश्वर ।। 7.13.29 ।।

vrataṃ suniścayaṃ hyetanmayā hyutpāditaṃ purā | tatsakhitvaṃ mayā saumya rocayasva dhaneśvara || 7.13.29 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 30
तपसा निर्जितश्चैव सखा भव ममानघ । देव्या दग्धं प्रभावेण यच्च सव्यं तवेक्षणम् ।। 7.13.30 ।।

tapasā nirjitaścaiva sakhā bhava mamānagha | devyā dagdhaṃ prabhāveṇa yacca savyaṃ tavekṣaṇam || 7.13.30 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 31
एकाक्षिपिङ्गलेत्येव नाम स्थास्यति शाश्वतम् । एवं तेन सखित्वं च प्राप्यानुज्ञां च शङ्करात् ।। 7.13.31 ।।

ekākṣipiṅgaletyeva nāma sthāsyati śāśvatam | evaṃ tena sakhitvaṃ ca prāpyānujñāṃ ca śaṅkarāt || 7.13.31 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 32
आगत्य च श्रुतो ऽयं मे तव पापविनिश्चयः ।। 7.13.32 ।।

āgatya ca śruto 'yaṃ me tava pāpaviniścayaḥ || 7.13.32 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 33
तदधर्मिष्ठसंयोगान्निवर्त कुलदूषणात् । चिन्त्यते हि वधोपायः सर्षिसङ्घैः सुरैस्तव ।। 7.13.33 ।।

tadadharmiṣṭhasaṃyogānnivarta kuladūṣaṇāt | cintyate hi vadhopāyaḥ sarṣisaṅghaiḥ suraistava || 7.13.33 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 34
एवमुक्तो दशग्रीवः क्रुद्धसंरक्तलोचनः । हस्तौ दन्तांश्च सम्पीड्य वाक्यमेतदुवाच ह ।। 7.13.34 ।।

evamukto daśagrīvaḥ kruddhasaṃraktalocanaḥ | hastau dantāṃśca sampīḍya vākyametaduvāca ha || 7.13.34 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 35
विज्ञातं ते मया दूत वाक्यं यस्य प्रभाषसे । नैतत्त्वमसि नैवासौ भ्रात्रा येनासि चोदितः ।। 7.13.35 ।।

vijñātaṃ te mayā dūta vākyaṃ yasya prabhāṣase | naitattvamasi naivāsau bhrātrā yenāsi coditaḥ || 7.13.35 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 36
हितं नैष ममैतद्धि ब्रवीति धनरक्षकः । महेश्वरसखित्वं तु मूढ श्रावयते किल ।। 7.13.36 ।।

hitaṃ naiṣa mamaitaddhi bravīti dhanarakṣakaḥ | maheśvarasakhitvaṃ tu mūḍha śrāvayate kila || 7.13.36 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 37
न चेदं क्षमणीयं मे यदेतद्भाषितं त्वया । यदेतावन्मया कालं दूत तस्य तु मर्षितम् ।। 7.13.37 ।।

na cedaṃ kṣamaṇīyaṃ me yadetadbhāṣitaṃ tvayā | yadetāvanmayā kālaṃ dūta tasya tu marṣitam || 7.13.37 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 38
न हन्तव्यो गुरुर्ज्येष्ठो मया ऽयमिति मन्यते । तस्य त्विदानीं श्रुत्वा मे वाक्यमेषा कृता मतिः ।। 7.13.38 ।।

na hantavyo gururjyeṣṭho mayā 'yamiti manyate | tasya tvidānīṃ śrutvā me vākyameṣā kṛtā matiḥ || 7.13.38 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 39
त्रीँल्लोकानपि जेष्यामि बाहुवीर्यमुपाश्रितः ।। 7.13.39 ।।

trīँllokānapi jeṣyāmi bāhuvīryamupāśritaḥ || 7.13.39 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 40
एतन्मुहूर्तमेवाहं तस्यैकस्य तु वै कृते । चतुरो लोकपालांस्तान्नयिष्यामि यमक्षयम् ।। 7.13.40 ।।

etanmuhūrtamevāhaṃ tasyaikasya tu vai kṛte | caturo lokapālāṃstānnayiṣyāmi yamakṣayam || 7.13.40 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 41
एवमुक्त्वा तु लङ्केशो दूतं खड्गेन जघ्निवान् । ददौ भक्षयितुं ह्येनं राक्षसानां दुरात्मनाम् ।। 7.13.41 ।।

evamuktvā tu laṅkeśo dūtaṃ khaḍgena jaghnivān | dadau bhakṣayituṃ hyenaṃ rākṣasānāṃ durātmanām || 7.13.41 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 42
एवं कृतस्वस्त्ययनो रथमारुह्य रावणः । त्रैलोक्यविजयाकाङ्क्षी ययौ यत्र धनेश्वरः ।। 7.13.42 ।।

evaṃ kṛtasvastyayano rathamāruhya rāvaṇaḥ | trailokyavijayākāṅkṣī yayau yatra dhaneśvaraḥ || 7.13.42 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 43
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमदुत्तरकाण्डे त्रयोदशः सर्गः ।। 13 ।।

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmaduttarakāṇḍe trayodaśaḥ sargaḥ || 13 ||

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.