Ayodhya Kanda
Sarga 51
27 Shlokas
Sarga 51
Sarga 51 from Ayodhya Kanda of the Valmiki Ramayana.
तं जाग्रतमदम्भेन भ्रातुरर्थाय लक्ष्मणम्। गुहः सन्तापसन्तप्तो राघवं वाक्यमब्रवीत्।।2.51.1।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
इयं तात सुखा शय्या त्वदर्थमुपकल्पिता। प्रत्याश्वसिहि साध्वस्यां राजपुत्र यथासुखम्।।2.51.2।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
उचितोऽयं जनस्सर्वः क्लेशानां त्वं सुखोचितः। गुप्त्यर्थं जागरिष्यामः काकुत्स्थस्य वयं निशाम्।।2.51.3।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
न हि रामात्प्रियतमो ममास्ति भुवि कश्चन। ब्रवीम्येतदहं सत्यं सत्येनैव च ते शपे।।2.51.4।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अस्य प्रसादादाशंसे लोकेस्मिन् सुमुहद्यशः। धर्मावाप्तिं च विपुलामर्थावाप्तिं च केवलम्।।2.51.5।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
सोऽहं प्रियसखं रामं शयानं सह सीतया। रक्षिष्यामि धनुष्पाणि स्सर्वतो ज्ञातिभि स्सह।।2.51.6।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
न हि मेऽविदितं किञ्चिद्वनेऽस्मिंश्चरतस्सदा। चतुरङ्गं ह्यपिबलं सुमहत्प्रसहेमहि।।2.51.7।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
लक्ष्मणस्तं तदोवाच रक्ष्यमाणास्त्वयानघ। नात्र भीता वयं सर्वे धर्ममेवानुपश्यता।।2.51.8।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
कथं दशरथौ भूमौ शयाने सह सीतया। शक्या निद्रा मया लब्धुं जीवितं वा सुखानि वा।।2.51.9।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
यो न देवासुरैः सर्वैः शक्यः प्रसहितुं युधि। तं पश्य सुखसंविष्टं तृणेषु सह सीतया।।2.51.10।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
यो मन्त्रतपसा लब्धो विविधैश्च पराश्रमैः। एको दशरथस्येष्टः पुत्रः सदृशलक्षणः।।2.51.11।। अस्मिन् प्रव्राजिते राजा न चिरं वर्तयिष्यति। विधवा मेदिनी नूनं क्षिप्रमेव भविष्यति।।2.51.12।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
यो मन्त्रतपसा लब्धो विविधैश्च पराश्रमैः। एको दशरथस्येष्टः पुत्रः सदृशलक्षणः।।2.51.11।। अस्मिन् प्रव्राजिते राजा न चिरं वर्तयिष्यति। विधवा मेदिनी नूनं क्षिप्रमेव भविष्यति।।2.51.12।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
विनद्य सुमहानादं श्रमेणोपरताः स्त्रियः। निर्घोषोपरतं चातो मन्ये राजनिवेशनम्।।2.51.13।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
कौशल्या चैव राजा च तथैव जननी मम। नाशंसे यदि जीवन्ति सर्वे ते शर्वरीमिमाम्।।2.51.14।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
जीवेदपि हि मे माता शत्रुघ्नस्यान्ववेक्षया। तद्दुःखं यत्तु कौशल्या वीरसूर्विनशिष्यति।।2.51.15।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अनुरक्तजनाकीर्णा सुखालोकप्रियावहा। राजव्यसनसंसृष्टा सा पुरी विनशिष्यति।।2.51.16।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
कथं पुत्रं महात्मानं ज्येष्ठं प्रियमपश्यतः। शरीरं धारयिष्यन्ति प्राणा राज्ञो महात्मनः।।2.51.17।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
विनष्टे नृपतौ पश्चात्कौसल्या विनशिष्यति। अनन्तरं च माताऽपि मम नाशमुपैष्यति।।2.51.18।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अतिक्रान्तमतिक्रान्तमनवाप्य मनोरथम्। राज्ये राममनिक्षिप्य पिता मे विनशिष्यति।।2.51.19।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
सिद्धार्थाः पितरं वृत्तं तस्मिन्कालेऽप्युपस्थिते। प्रेतकार्येषु सर्वेषु संस्करिष्यन्ति भूमिपम्।।2.51.20।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम्। हर्म्यप्रासादसम्पन्नाम् गणिकावरशोभिताम्।।2.51.21।। रथाश्वगजसम्बाधां तूर्यनादविनादिताम्। सर्वकल्याणसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्।।2.51.22।। आरामोद्यानसम्पन्नां समाजोत्सवशालिनीम्। सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर्मम।।2.51.23।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम्। हर्म्यप्रासादसम्पन्नाम् गणिकावरशोभिताम्।।2.51.21।। रथाश्वगजसम्बाधां तूर्यनादविनादिताम्। सर्वकल्याणसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्।।2.51.22।। आरामोद्यानसम्पन्नां समाजोत्सवशालिनीम्। सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर्मम।।2.51.23।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम्। हर्म्यप्रासादसम्पन्नाम् गणिकावरशोभिताम्।।2.51.21।। रथाश्वगजसम्बाधां तूर्यनादविनादिताम्। सर्वकल्याणसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्।।2.51.22।। आरामोद्यानसम्पन्नां समाजोत्सवशालिनीम्। सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर्मम।।2.51.23।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अपि जीवेद्दशरथो वनवासात्पुनर्वयम्। प्रत्यागम्य महात्मानमपि पश्येम सुव्रतम्।।2.51.24।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अपि सत्यप्रतिज्ञेन सार्धं कुशलिना वयम्। निवृत्ते वनवासेऽस्मिन्नयोध्यां प्रविशेमहि।।2.51.25।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
परिदेवयमानस्य दुखार्तस्य महात्मनः। तिष्ठतो राजपुत्रस्य शर्वरी साऽत्यवर्तत।।2.51.26।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तथा हि सत्यं ब्रुवति प्रजाहिते नरेन्द्रपुत्रे गुरुसौहृदाद्गुहः। मुमोच बाष्पं व्यसनाभिपीडितो ज्वरातुरो नाग इव व्यथातुरः।।2.51.27।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.