Ayodhya Kanda
Sarga 109
39 Shlokas
Sarga 109
Sarga 109 from Ayodhya Kanda of the Valmiki Ramayana.
जाबालेस्तु वचश्श्रुत्वा राम स्सत्यात्मनां वरः। उवाच परया भक्त्या स्वबुद्ध्या चाविपन्नया।।2.109.1।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
भवान्मे प्रियकामार्थं वचनं यदिहोक्तवान्। अकार्यं कार्यसङ्काशमपथ्यं पथ्यसम्मतम्।।2.109.2।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
निर्मर्यादस्तु पुरुषः पापाचारसमन्वितः। मानं न लभते सत्सु भिन्नचारित्रदर्शनः।।2.109.3।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
कुलीनमकुलीनं वा वीरं पुरुषमानिनम्। चारित्रमेव व्याख्याति शुचिं वा यदि वाऽशुचिम्।।2.109.4।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अनार्यस्त्वार्यसङ्काश श्शौचाद्दीनस्ताथाऽशुचिः। लक्षण्यवदलक्षण्यो दुश्शीलश्शीलवानिव।।2.109.5।। अधर्मं धर्मवेशेण यदीमं लोकसङ्कुरम्। अभिपत्स्ये शुभं हित्वा क्रियाविधिविवर्जितम्।।2.109.6।। कश्चेतयानः पुरुषः कार्याकार्यविचक्षणः। बहुमंस्यति मां लोके दुर्वृत्तं लोकदूषणम्।।2.109.7।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अनार्यस्त्वार्यसङ्काश श्शौचाद्दीनस्ताथाऽशुचिः। लक्षण्यवदलक्षण्यो दुश्शीलश्शीलवानिव।।2.109.5।। अधर्मं धर्मवेशेण यदीमं लोकसङ्कुरम्। अभिपत्स्ये शुभं हित्वा क्रियाविधिविवर्जितम्।।2.109.6।। कश्चेतयानः पुरुषः कार्याकार्यविचक्षणः। बहुमंस्यति मां लोके दुर्वृत्तं लोकदूषणम्।।2.109.7।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अनार्यस्त्वार्यसङ्काश श्शौचाद्दीनस्ताथाऽशुचिः। लक्षण्यवदलक्षण्यो दुश्शीलश्शीलवानिव।।2.109.5।। अधर्मं धर्मवेशेण यदीमं लोकसङ्कुरम्। अभिपत्स्ये शुभं हित्वा क्रियाविधिविवर्जितम्।।2.109.6।। कश्चेतयानः पुरुषः कार्याकार्यविचक्षणः। बहुमंस्यति मां लोके दुर्वृत्तं लोकदूषणम्।।2.109.7।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
कस्य दास्याम्यहं वृत्तं केन वा स्वर्गमाप्नुयाम्। आनया वर्तमानो हि वृत्त्या हीनप्रतिज्ञया।।2.109.8।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
कामवृत्तस्त्वयं लोकः कृत्स्न स्समुपवर्तते। यद्वृत्ता स्सन्ति राजानस्तद्वृत्ता स्सन्ति हि प्रजाः।।2.109.9।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
सत्यमेवानृशंसं च राजवृत्तं सनातनम्। तस्मात्सत्यात्मकं राज्यं सत्ये लोकः प्रतिष्ठितः।।2.109.10।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ऋषयश्चैव देवाश्च सत्यमेव हि मेनिरे। सत्यवादी हि लोकेऽस्मिन्परमं गच्छति क्षयम्।।2.109.11।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
उद्विजन्ते यथा सर्पान्नरादनृतवादिनः। धर्म स्सत्यं परो लोके मूलं स्वर्गस्य चोच्यते।।2.109.12।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
सत्यमेवेश्वरो लोके सत्यं पद्माश्रिता सदा। सत्यमूलानि सर्वाणि सत्यान्नास्ति परं पदम्।।2.109.13।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
दत्तमिष्टं हुतं चैव तप्तानि च तपांसि च। वेदा स्सत्यप्रतिष्ठाना स्तस्मात्सत्यपरो भवेत्।।2.109.14।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
एकः पालयते लोकमेकः पालयते कुलम्। मज्जत्येको हि निरय एक स्स्वर्गे महीयते।।2.109.15।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
सोऽहं पितुर्नियोगं तु किमर्थं नानुपालये। सत्यप्रतिश्रव स्सत्यं सत्येन समयीकृतः।।2.109.16।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
नैव लोभान्न मोहाद्वा न ह्यज्ञानात्तमोऽन्वितः। सेतुं सत्यस्य भेत्स्यामि गुरो स्सत्यप्रतिश्रवः।।2.109.17।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
असत्यसन्धस्य सतश्चलस्यास्थिरचेतसः। नैव देवा न पितरः प्रतीच्छन्तीति नः श्रुतम्।।2.109.18।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
प्रत्यगात्ममिमं धर्मं सत्यं पश्याम्यहं स्वयम्। भार स्सत्पुरुषाचीर्णस्तदर्थमभिमन्यते।।2.109.19।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
क्षात्रं धर्ममहंत्यक्ष्ये ह्यधर्मं धर्मसंहितम्। क्षुद्रैर्नृशंसैर्लुब्धैश्च सेवितं पापकर्मभिः।।2.109.20।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
कायेन कुरुते पापं मनसा सम्प्रधार्य तत्। अनृतं जिह्वया चाह त्रिविधं कर्मपातकम्।।2.109.21।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
भूमिः कीर्तिर्यशो लक्ष्मीः पुरुषं प्रार्थयन्ति हि। सत्यं समनुवर्तने सत्यमेव भजेत तत:।।2.109.22।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
श्रेष्ठं ह्यनार्यमेव स्याद्यद्भवानवधार्य माम्। आह युक्ति करैर्वाक्यैरिदं भद्रं कुरुष्व ह।।2.109.23।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
कथं ह्यहं प्रतिज्ञाय वनवासमिमं गुरॊ:। भरतस्य करिष्यामि वचो हित्वा गुरोर्वचः।।2.109.24।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
स्थिरा मया प्रतिज्ञाता प्रतिज्ञा गुरुसन्निधौ। प्रहृष्यमाणा सा देवी कैकेयी चाभवत्तदा।।2.109.25।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
वनवासं वसन्नेव शुचिर्नियतभोजनः। मूलपुष्पफलैः पुण्यैः पित्रून् देवांश्च तर्पयन्।।2.109.26।। सन्तुष्टपञ्चवर्गोऽहं लोकयात्रां प्रवर्तये। अकुह श्श्रद्धधानस्सन्कार्याकार्यविचक्षणः।।2.109.27।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
वनवासं वसन्नेवं शुचिर्नियतभोजनः। मूलैः पुष्पैः फलैः पुण्यैः पित्रून् देवांश्च तर्पयन्।।2.109.26।। सन्तुष्टपञ्चवर्गोऽहं लोकयात्रां प्रवर्तये। अकुह श्श्रद्धधानस्सन्कार्याकार्यविचक्षणः।।2.109.27।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
कर्मभूमिमां प्राप्य कर्तव्यं कर्म यच्छुभम्। अग्निर्वायुश्च सोमश्च कर्मणां फलभागिनः।।2.109.28।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
शतं क्रतूनामाहृत्य देवराट् त्रिदिवं गतः। तपांस्युग्राणि चास्थाय दिवं याता महर्षयः।।2.109.29।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अमृष्यमाणः पुनरुग्रतेजाः निशम्य तं नास्तिकवाक्यहेतुम्। अथाब्रवीत्तं नृपतेस्तनूजो विगर्हमाणो वचनानि तस्य।।2.109.30।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
सत्यं च धर्मं च पराक्रमं च भूतानुकम्पां प्रियवादितां च। द्विजातिदेवातिधिपूजनं च पन्थानमाहुस्त्रिदिवस्य सन्तः।।2.109.31।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तेनैवमाज्ञाय यथावदर्थमेकोदयं सम्प्रतिपद्य विप्राः। धर्मं चरन्त स्सकलं यथावत्काङ्क्षन्ति लोकागममप्रमत्ताः।।2.109.32।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
निन्दाम्यहं कर्म कृतं पितुस्तद्यस्त्वामगृह्णाद्विषमस्थबुद्धिम्। बुद्ध्याऽनयैवंविधया चरन्तं सुनास्तिकं धर्मपथादपेतम्।।2.109.33।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
यथा हि चोर: स तथा हि बुद्धस्तथागतं नास्तिकमत्र विद्धि। तस्माद्धि य: शङ्क्यतमः प्रजानाम् न नास्तिकेनाभिमुखो बुध: स्यात्।।2.109.34।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
त्वत्तो जनाः पूर्वतरे द्विजाच्श्र शुभानि कर्माणि बहूनि चक्रुः। जित्वा सदेमं च परं च लोकं तस्माव्दिजा स्वस्ति हुतं कृतं च।।2.109.35।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
धर्मे रता: सत्पुरुषै: समेतास्तेजस्विनो दानगुणप्रधानाः। अहिंसका वीतमलाश्च लोके भवन्ति पूज्या मुनयः प्रधानाः।।2.109.36।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
इति ब्रुवन्तं वचनं सरोषं रामं महात्मानमदीनसत्त्वम्। उवाच पथ्यं पुनरास्तिकं च सत्यं वच: सानुनयं च विप्रः।।2.109.37।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
न नास्तिकानां वचनं ब्रवीम्यहं न नास्तिकोऽहं न च नास्ति किञ्चन। समीक्ष्य कालं पुनरास्तिकोऽभवं भवेय काले पुनरेव नास्तिकः।।2.109.38।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
न चापि कालोऽय मुपागतश्शनैर्यथा मया नास्तिकवागुदीरिता। निवर्तनार्थं तव राम कारणात् प्रसादनार्थं च मयैतदीरितम्।।2.109.39।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.