Skip to content
Aranya Kanda Sarga 49 41 Shlokas

Sarga 49

Sarga 49 from Aranya Kanda of the Valmiki Ramayana.

Shloka 1
सीताया वचनं श्रुत्वा दशग्रीवः प्रतापवाम्। हस्ते हस्तं समाहत्य चकार सुमहद्वपुः।।3.49.1।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 2
स मैथिलीं पुनर्वाक्यं बभाषे च ततो भृशम्। नोन्मत्तया श्रुतौ मन्ये मम वीर्यपराक्रमौ।।3.49.2।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 3
उद्वहेयं भुजाभ्यां तु मेदिनीमम्बरे स्थितः। आपिबेयं समुद्रं च हन्यां मृत्युं रणे स्थितः।।3.49.3।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 4
अर्कं ऱुन्ध्यां शरैस्तीक्ष्णैर्विभिन्द्या हि महीतलम्। कामरूपिणमुन्मत्ते पश्य मां कामदं पतिम्।।3.49.4।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 5
एवमुक्तवतस्तस्य सूर्यकल्पे शिखिप्रभे। क्रुद्धस्य हरिपर्यन्ते रक्ते नेत्रे बभूवतुः।।3.49.5।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 6
सद्यस्सौम्यं परित्यज्य भिक्षुरूपं स रावणः। स्वं रूपं कालरूपाभं भेजे वैश्रवणानुजः।।3.49.6।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 7
संरक्तनयनश्श्रीमांस्तप्तकाञ्चनभूषणः। क्रोधेन महताविष्टो नीलजीमूतसन्निभः।।3.49.7।। दशास्यः कार्मुकी बाणी बभूव क्षणदाचरः।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 8
स परिव्राजकच्छद्म महाकायो विहाय तत्।।3.49.8।। प्रतिपद्य स्वकं रूपं रावणो राक्षसाधिपः। संरक्तनयनः क्रोधाज्जीमूतनिचयप्रभः।।3.49.9।। रक्ताम्बरधरस्तस्थौ स्त्रीरत्नं प्रेक्ष्य मैथिलीम्।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 9
स परिव्राजकच्छद्म महाकायो विहाय तत्।।3.49.8।। प्रतिपद्य स्वकं रूपं रावणो राक्षसाधिपः। संरक्तनयनः क्रोधाज्जीमूतनिचयप्रभः।।3.49.9।। रक्ताम्बरधरस्तस्थौ स्त्रीरत्नं प्रेक्ष्य मैथिलीम्।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 10
स तामसितकेशान्तां भास्करस्य प्रभामिव।।3.49.10।। वसनाभरणोपेतां मैथिलीं रावणोऽब्रवीत्।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 11
त्रिषु लोकेषु विख्यातं यदि भर्तारमिच्छसि।।3.49.11।। मामाश्रय वरारोहे तवाहं सदृशः पतिः।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 12
मां भजस्व चिराय त्वमहं श्लाघ्यः प्रियस्तव।।3.49.12।। नैव चाहं क्वचिद्भद्रे करिष्ये तव विप्रियम्। त्यज्यतां मानुषे भावो मयि भावः प्रणीयताम्।।3.49.13।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 13
मां भजस्व चिराय त्वमहं श्लाघ्यः प्रियस्तव।।3.49.12।। नैव चाहं क्वचिद्भद्रे करिष्ये तव विप्रियम्। त्यज्यतां मानुषे भावो मयि भावः प्रणीयताम्।।3.49.13।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 14
राज्याच्च्युतमसिद्धार्थं रामं परिमितायुषम्। कैर्गुणैरनुरक्तासि मूढे पण्डितमानिनि।।3.49.14।। यः स्त्रिया वचनाद्राज्यं विहाय ससुहृज्जनम्। अस्मिन्व्यालानुचरिते वने वसति दुर्मतिः।।3.49.15।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 15
राज्याच्च्युतमसिद्धार्थं रामं परिमितायुषम्। कैर्गुणैरनुरक्तासि मूढे पण्डितमानिनि।।3.49.14।। यः स्त्रिया वचनाद्राज्यं विहाय ससुहृज्जनम्। अस्मिन्व्यालानुचरिते वने वसति दुर्मतिः।।3.49.15।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 16
इत्युक्त्वा मैथिलीं वाक्यं प्रियार्हां प्रियवादिनीम्। अभिगम्य सुदुष्टात्मा राक्षसः काममोहितः।।3.49.16।। जग्राह रावणस्सीतां बुधः खे रोहिणीमिव।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 17
वामेन सीतां पद्माक्षीं मूर्धजेषु करेण सः।।3.49.17।। ऊर्वोस्तु दक्षिणेनैव परिजग्राह पाणिना।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 18
तं दृष्ट्वा मृत्युसङ्काशं तीक्ष्णदंष्ट्रं महाभुजम्।।3.49.18।। प्राद्रवन्गिरिसङ्काशं भयार्ता वनदेवताः।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 19
स च मायामयो दिव्यः खरयुक्तः खरस्वनः।।3.49.19।। प्रत्यदृश्यत हेमाङ्गो रावणस्य महारथः।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 20
ततस्तां परुषैर्वाक्यैर्भर्त्सयन्स महास्वनः।।3.49.20।। अङ्केनादाय वैदेहीं रथमारोपयत्तदा।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 21
सा गृहीता विचुक्रोश रावणेन यशस्स्विनी।।3.49.21।। रामेति सीता दुःखार्ता रामं दूरगतंवने।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 22
तामकामां स कामार्तः पन्नगेन्द्रवधूमिव।।3.49.22।। विवेष्टमानामादाय उत्पपाताथ रावणः।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 23
ततस्सा राक्षसेन्द्रेण ह्रियमाणा विहायसा।।3.49.23।। भृशं चुक्रोश मत्तेव भ्रान्तचित्ता यथाऽऽतुरा।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 24
हा लक्ष्मण महाबाहो गुरुचित्तप्रसादक।।3.49.24।। ह्रियमाणां न जानीषे रक्षसा माममर्षिणा।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 25
जीवितं सुखमर्थांश्च धर्महेतोः परित्यजन्।।3.49.25।। ह्रियमाणामधर्मेण मां राघव न पश्यसि।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 26
ननु नामाविनीतानां विनेतासि परन्तप।।3.49.26।। कथमेवंविधं पापं न त्वं शासि हि रावणम्।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 27
ननु सद्योऽविनीतस्य दृश्यते कर्मणःफलम्।।3.49.27।। कालोऽप्यङ्गीभवत्यत्र सस्यानामिव पक्तये।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 28
त्वं कर्म कृतवानेतत्कालोपहतचेतनः।।3.49.28।। जीवितान्तकरं घोरं रामाद्व्यसनमाप्नुहि।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 29
हन्तेदानीं सकामास्तु कैकेयी सह बान्धवैः।।3.49.29।। ह्रिये यद्धर्मकामस्य धर्मपत्नी यशस्विनः।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 30
आमन्त्रये जनस्थाने कर्णिकारान्सुपुष्पितान्।।3.49.30।। क्षिप्रं रामाय शंसध्वं सीतां हरति रावणः।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 31
माल्यवन्तं शिखरिणं वन्दे प्रस्रवणं गिरिम्।।3.49.31।। क्षिप्रं रामाय शंस त्वं सीतां हरति रावणः।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 32
हंसकारण्डवाकीर्णां वन्दे गोदावरीं नदीम्।।3.49.32।। क्षिप्रं रामाय शंस त्वं सीतां हरति रावणः।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 33
दैवतानि च यान्यस्मिन्वने विविधपादपे।।3.49.33।। नमस्करोम्यहं तेभ्योभर्तुश्शंसत मां हृताम्।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 34
यानि कानि चिदप्यत्र सत्त्वानि निवसन्त्युत।।3.49.34।। सर्वाणि शरणं यामि मृगपक्षिगणानपि।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 35
ह्रियमाणां प्रियां भर्तुः प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम्।।3.49.35।। विवशाऽपहृता सीता रावणेनेति शंसत।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 36
विदित्वा मां महाबाहुरमुत्रापि महाबलः।।3.49.36।। आनेष्यति पराक्रम्य वैवस्वतहृतामपि।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 37
सा तदा करुणा वाचो विलपन्ती सुदुःखिता।।3.49.37।। वनस्पतिगतं गृध्रं ददर्शाऽयतलोचना।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 38
सा तमुद्वीक्ष्य सुश्रोणी रावणस्य वशं गता।3.49.38।। समाक्रन्दद्भयपरा दुःखोपहतया गिरा।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 39
जटायो पश्य मामद्य ह्रियमाणामनाथवत्।।3.49.39।। अनेन राक्षसेन्द्रेण करुणं पापकर्मणा।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 40
नैष वारयितुं शक्यस्तव क्रूरो निशाचरः।।3.49.40।। सत्त्वाञ्जितकाशी च सायुधश्चैव दुर्मतिः।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Shloka 41
रामाय तु यथातत्त्वं जटायो हरणं मम।।3.49.41।। लक्ष्मणाय च तत्सर्वमाख्यातव्यमशेषतः।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.