Ayodhya Kanda
Sarga 65
29 Shlokas
Sarga 65
Sarga 65 from Ayodhya Kanda of the Valmiki Ramayana.
अथ रात्र्यां व्यतीतायां प्रातरेवापरेऽहनि। वन्दिनः पर्युपातिष्ठंस्तत्पार्थिव निवेशनम्।।2.65.1।। सूताः परमसंस्कारा मङ्गलाश्चोत्तमश्रुताः। गायका: स्तुतिशीलाश्च निगदन्तः पृथक् पृथक्।।2.65.2।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अथ रात्र्यां व्यतीतायां प्रातरेवापरेऽहनि। वन्दिनः पर्युपातिष्ठंस्तत्पार्थिव निवेशनम्।।2.65.1।। सूताः परमसंस्कारा मङ्गलाश्चोत्तमश्रुताः। गायका: स्तुतिशीलाश्च निगदन्तः पृथक् पृथक्।।2.65.2।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
राजानं स्तुवतां तेषामुदात्ताभिहिताशिषाम्। प्रासादाऽभोगविस्तीर्णः स्तुतिशब्दोह्यवर्तत।।2.65.3।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ततस्तु स्तुवतां तेषां सूतानां पाणिवादकाः। अपदानान्युदाहृत्य पाणिवादा नवादयन्।।2.65.4।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तेन शब्देन विहगाः प्रतिबुद्धा विसस्वनुः। शाखास्थाः पञ्जरस्थाश्च ये राजकुलगोचराः।।2.65.5।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
व्याहृताः पुण्यशब्दाश्च वीणानां चापि निस्स्वनाः। आशीर्गेयं च गाथानां पूरयामास वेश्म तत्।।2.65.6।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तत श्शुचिसमाचाराः पर्युपस्थानकोविदाः। स्त्रीवर्ष धरभूयिष्ठा उपतस्थुर्यथापुरम्।।2.65.7।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
हरिचन्दनसम्पृक्तमुदकं काञ्चनैर्घटैः। आनिन्युस्स्नानशिक्षाज्ञा यथाकालं यथाविधि।।2.65.8।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
मङ्गलालम्भनीयानि प्राशनीयान्युपस्करान्। उपनिन्युस्तथाप्यन्याः कुमारीबहुलाः स्त्रियः।।2.65.9।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
सर्वलक्षणसम्पन्नं सर्वं विधिवदर्चितम्। सर्वं सुगुणलक्ष्मीवत्तद्बभूवाभिहारिकम्।।2.65.10।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तत स्सूर्योदयं यावत्सर्वं परिसमुत्सुकम्। तस्थावनुपसम्प्राप्तं किंस्विदित्युपशङ्कितम्।।2.65.11।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अथ याः कोसलेन्द्रस्य शयनं प्रत्यनन्तराः। ताः स्त्रियस्तु समागम्य भर्तारं प्रत्यबोधयन्।।2.65.12।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तथाप्युचितवृत्ता स्ता विनयेन नयेन च। नह्यस्य शयनं स्पृष्ट्वा किञ्चिदप्युपलेभिरे।।2.65.13।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ताः स्त्रियस्स्वप्नशीलज्ञाश्चेष्टासञ्चलनादिषु ता वेपथुपरीताश्च राज्ञः प्राणेषु शङ्किताः। प्रतिस्रोतस्तृणाग्राणां सदृशं सञ्चकाशिरे।।2.65.14।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अथ सन्देहमानानां स्त्रीणां दृष्ट्वा च पार्थिवम्। यत्तदाशङ्कितं पापं तस्य जज्ञे विनिश्चयः।।2.65.15।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
कौसल्या च सुमत्रच पुत्रशोकपराजिते। प्रसुप्ते न प्रबुध्येते यथा कालसमन्विते।।2.65.16।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
निष्प्रभा च विवर्णा च सन्ना शोकेन सन्नता। न व्यराजत कौसल्या तारेव तिमिरावृता।।2.65.17।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
कौसल्याऽनन्तरं राज्ञस्सुमित्रा तदन्तनरम्। न स्म विभ्राजते देवी शोकाश्रुलुलितानना।।2.65.18।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ते च दृष्ट्वा तथा सुप्ते शुभे देव्यौ च तं नृपम्। सुप्तमेवोद्गतप्राणमन्तःपुरमदृश्यत।।2.65.19।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ततः प्रचुक्रुशुर्दीना स्सस्वरं ता वराङ्गनाः। करेणव इवारण्ये स्थानप्रच्युतयूथपाः।।2.65.20।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तासामाक्रन्दशब्देन सहसोद्धतचेतने। कौसल्या च सुमित्रा च त्यक्त निद्रे बभूवतुः।।2.65.21।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
कौसल्या च सुमित्रा च दृष्ट्वा स्प़ृष्ट्वा च पार्थिवम्। हा नाथेति परिक्रुश्य पेततुर्धरणीतले।।2.65.22।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
सा कोसलेन्द्रदुहिता वेष्टमाना महीतले। न बभ्राज रजोध्वस्ता तारेव गगनाच्च्युता।।2.65.23।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
नृपे शान्तगुणे जाते कौसल्यां पतितां भुवि। अपश्यंस्ताः स्त्रियः सर्वा हतां नागवधूमिव।।2.65.24।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ततस्सर्वा नरेन्द्रस्य कैकेयीप्रमुखाः स्त्रियः। रुदन्त्य श्शोकसन्तप्ता निपेतुर्गतचेतनाः।।2.65.25।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ताभिस्स बलवान्नादः क्रोशन्तीभिरनुद्रुतः। येन स्फीतीकृतं भूयस्तद्गृहं समनादयत् ।। 2.65.26 ।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तत् परित्रस्तन्त्रसम्भ्रान्त पर्युत्सुकजनाकुलम्। सर्वतस्तुमुलाक्रन्दं परितापार्तबान्धवम्।।2.65.27।। सद्यो निपतितानन्दं दीनविक्लबदर्शनम्। बभूव नरदेवस्य सद्म दिष्टान्तमीयुषः।।2.65.28।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तत् परित्रस्तन्त्रसम्भ्रान्त पर्युत्सुकजनाकुलम्। सर्वतस्तुमुलाक्रन्दं परितापार्तबान्धवम्।।2.65.27।। सद्यो निपतितानन्दं दीनविक्लबदर्शनम्। बभूव नरदेवस्य सद्म दिष्टान्तमीयुषः।।2.65.28।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अतीतमाज्ञाय तु पार्थिवर्षभं यशस्विनं सम्परिवार्य पत्नयः। भृशं रुदन्त्यः करुणं सुदुःखिताः प्रगृह्य बाहू व्यलपन्ननाथवत्।।2.65.29।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.