Ayodhya Kanda
Sarga 112
31 Shlokas
Sarga 112
Sarga 112 from Ayodhya Kanda of the Valmiki Ramayana.
तमप्रतिमतेजोभ्यां भ्रातृभ्यां रोमहर्षणम्। विस्मिता: सङ्गमं प्रेक्ष्य समवेता महर्षयः।।2.112.1।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अन्तर्हिता मुनिगणास्सिद्धाश्च परमर्षयः। तौ भ्रातरौ महात्मानौ काकुत्स्थौ प्रशशंसिरे।।2.112.2।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
स धन्यो यस्य पुत्रौ द्वौ धर्मज्ञौ धर्मविक्रमौ। श्रुत्वा वयं हि सम्भाषामुभयोस्स्पृहयामहे।।2.112.3।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ततस्त्वृषिगणाः क्षिप्रं दशग्रीववधैषिणः। भरतं राजशार्दूलमित्यूचु: सङ्गता वचः।।2.112.4।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
कुले जात महाप्राज्ञ महावृत्त महायशः। ग्राह्यं रामस्य वाक्यं ते पितरं यद्यवेक्षसे।।2.112.5।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
सदाऽनृणमिमं रामं वयमिच्छामहे पितुः। आनृणत्वाच्च कैकेय्या: स्वर्गम् दशरथो गतः।।2.112.6।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
एतावदुक्त्वा वचनं गन्धर्वा: समहर्षयः। राजर्षयश्चैव तदा सर्वे स्वां स्वां गतिं गताः।।2.112.7।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ह्लादितस्तेन वाक्येन शुभेन शुभदर्शनः। राम स्संहृष्टवदनस्तानृषीनभ्यपूजयत्।।2.112.8।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
त्रस्तगात्रस्तु भरतस्स वाचा सज्जमानया। कृताञ्जलिरिदं वाक्यं राघवं पुनरब्रवीत्।।2.112.9।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
राजधर्ममनुप्रेक्ष्य कुलधर्मानुसन्ततिम्। कर्तुमर्हसि काकुत्स्थ मम मातुश्च याचनाम्।।2.112.10।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
रक्षितुं सुमहद्राज्यमहमेकस्तु नोत्सहे। पौरजानपदांश्चापि रक्तान्रञ्जयितुं तथा।।2.112.11।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ज्ञातयश्च हि योधाश्च मित्राणि सुहृदश्च नः। त्वामेव प्रतिवीक्षन्ते पर्जन्यमिव कर्षकाः।।2.112.12।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
इदं राज्यं महाप्राज्ञ स्थापय प्रतिपद्य हि। शक्तिमानसि काकुत्स्थ लोकस्य परिपालने।।2.112.13।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
इत्युक्त्वा न्यपतद्भ्रातुः पादयोर्भरतस्तदा। भृशं सम्प्रार्थयामास राममेव प्रियंवदः।।2.112.14।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तमङ्के भरतं कृत्वा रामो वचनमब्रवीत्। श्यामं नलिनपत्राक्षं मत्तहंसस्वरं स्वयम्।।2.112.15।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
आगता त्वामियं बुद्धिस्स्वजा वैनयिकी च या। भृशमुत्सहसे तात रक्षितुं पृथिवीमपि।।2.112.16।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अमात्यैश्च सुहृद्भिश्च बुद्धिमद्भिश्च मन्त्रिभिः। सर्वकार्याणि सम्मन्त्र्य सुमहन्त्यपि कारय।।2.112.17।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
लक्ष्मीश्चन्द्रादपेयाद्वा हिमवान्वा हिमं त्यजेत्। अतीयात्सागरो वेलां न प्रतिज्ञामहं पितुः।।2.112.18।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
कामाद्वा तात लोभाद्वा मात्रातुभ्यमिदं कृतम्। न तन्मनसि कर्तव्यं वर्तितव्यं च मातृवत्।।2.112.19।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
एवं ब्रुवाणं भरतः कौसल्यासुतमब्रवीत्। तेजसाऽऽदित्यसङ्काशं प्रतिपच्चन्द्रदर्शनम्।।2.112.20।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
आधिरोहाऽर्य पादाभ्यां पादुके हेमभूषिते। एतेहि सर्वलोकस्य योगक्षेमं विधास्यतः।।2.112.21।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
सोऽधिरुह्य नरव्याघ्रः पादुके ह्यवरुह्य च। प्रायच्छत्सुमहातेजा भरताय महात्मने।।2.112.22।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
स पादुके सम्प्रणम्य रामं वचनमब्रवीत् चतुर्दश हि वर्षाणि जटाचीरधरो ह्याहम्।।2.112.23।। फलमूलाशनो वीर भवेयं रघुनन्दन। तवाऽगमनमाकाङ्क्षान्वसन्वै नगराद्बहिः।।2.112.24।। तव पादुकयोर्न्यस्तराज्यतन्त्रः परन्तप।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
स पादुके सम्प्रणम्य रामं वचनमब्रवीत् चतुर्दश हि वर्षाणि जटाचीरधरो ह्याहम्।।2.112.23।। फलमूलाशनो वीर भवेयं रघुनन्दन। तवाऽगमनमाकाङ्क्षान्वसन्वै नगराद्बहिः।।2.112.24।। तव पादुकयोर्न्यस्तराज्यतन्त्रः परन्तप।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
चतुर्दशे तु संपूर्णे वर्षेऽहनि रघूत्तम।।2.112.25।। न द्रक्ष्यामि यदि त्वां तु प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तथेति च प्रतिज्ञाय तं परिष्वज्य सादरम्।।2.112.26।। शत्रुघ्नं च परिष्वज्य भरतं चेदमब्रवीत्।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
मातरं रक्ष कैकेयीं मा रोषं कुरु तां प्रति।।2.112.27।। मया च सीतया चैव शप्तोऽसि रघुसत्तम। इत्युक्त्वाऽश्रुपरीताक्षो भ्रातरं विससर्ज ह।।2.112.28।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
मातरं रक्ष कैकेयीं मा रोषं कुरु तां प्रति।।2.112.27।। मया च सीतया चैव शप्तोऽसि रघुसत्तम। इत्युक्त्वाऽश्रुपरीताक्षो भ्रातरं विससर्ज ह।।2.112.28।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
स पादुके ते भरतः प्रतापवान् स्वलङ्कृते सम्परिपूज्य धर्मवित्। प्रदक्षिणं चैव चकार राघवम् चकार ते चोत्तमनागमूर्धनि।।2.112.29।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अथाऽनुपूर्व्यात्प्रतिनन्द्य तं जनं गुरूंश्च मन्त्रिप्रकृतीस्तथाऽनुजौ। व्यसर्जयद्राघववंशवर्धनस्थिरः स्वधर्मे हिमवानिवाचलः।।2.112.30।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तं मातरो बाष्पगृहीतकण्ठ्यो दुःखेन नामन्त्रयितुं हि शेकुः। स त्वेव मात्रृ़रभिवाद्य सर्वारुदन्कुटीं स्वां प्रविवेश राघवः।।2.112.31।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.