Ayodhya Kanda
Sarga 56
37 Shlokas
Sarga 56
Sarga 56 from Ayodhya Kanda of the Valmiki Ramayana.
अथ रात्र्यां व्यतीतायामवसुप्तमनन्तरम्। प्रबोधयामास शनैर्लक्ष्मणं रघुनन्दनः।।2.56.1।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
सौमित्रे श्रुणु वन्यानां वल्गु व्याहरतां स्वनम्। सम्प्रतिष्ठामहे काल प्रस्थानस्य परन्तप।।2.56.2।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
स सुप्तस्समये भ्रात्रा लक्ष्मणः प्रतिबोधितः। जहौ निद्रां च तन्द्रीं च प्रसक्तं च पथि श्रमम्।।2.56.3।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तत उत्थाय ते सर्वे स्पृष्ट्वा नद्या श्शिवं जलम्। पन्थानमृषिणाऽदिष्टं चित्रकूटस्य तं ययुः।।2.56.4।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ततस्सम्प्रस्थितः काले रामस्सौमित्रिणा सह। सीतां कमलपत्राक्षीमिदं वचनमब्रवीत्।।2.56.5।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
आदिप्तानिव वैदेहि सर्वतः पुष्पितान्नगान्। स्वैः पुष्पैः किंशुकान् पश्य मालिनशिशिरात्यये।।2.56.6।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
पश्य भल्लातकान् फुल्लान्नरै रनुपसेवितान्। फलपत्रैरवनता न्नूनं शक्ष्याम जीवितुम्।।2.56.7।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
पश्य द्रोणप्रमाणानि लम्बमानानि लक्ष्मण। मधूनि मधुकारीभि स्सम्भृतानि नगे नगे।।2.56.8।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
एष क्रोशति नत्यूहस्तं शिखी प्रतिकूजति। रमणीये वनोद्देशे पुष्पसंस्तरसङ्कटे।।2.56.9।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
मातङ्गयूथानुसृतं पक्षिसंङ्घानुनादितम्। चित्रकूटमिमं पश्य प्रवृद्धशिखरं गिरिम्।।2.56.10।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
समभूमितले रम्ये द्रुमैर्बहुभिरावृते। पुण्ये रंस्यामहे तात चित्रकूटस्य कानने।।2.56.11।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ततस्तौ पादचारेण गच्छन्तौ सह सीतया। रम्यमासेदतुश्शैलं चित्रकूटं मनोरमम्।।2.56.12।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तन्तु पर्वतमासाद्य नानापक्षिगणायुतम्। बहुमूलफलं रम्यं सम्पन्नं सरसोदकम्।।2.56.13।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
मनोज्ञोऽयं गिरिस्सौम्य नानाद्रुमलतायुतः। बहुमूलफलो रम्य स्स्वाजीवः प्रतिभाति मे।।2.56.14।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
मुनयश्च महात्मानो वसन्त्यस्मि शिलोच्चये। अयं वासो भवेत्तावदत्र सौम्य रमेमहि।।2.56.15।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
इति सीता च रामश्च लक्ष्मणश्च कृताञ्जलिः। अभिगम्याऽश्रमं सर्वे वाल्मीकि मभिवादयन्।।2.56.16।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तान्महर्षि प्रमुदितः पूजयामास धर्मवित्। अस्यतामिति चोवाच स्वागन्तु निवेद्य च।।2.56.17।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्लक्ष्मणं लक्ष्मणाग्रजः। सन्निवेद्य यथान्याय मात्मानमृषये प्रभुः।।2.56.18।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
लक्ष्मणाऽऽनय दारूणि दृढानि च वराणि च। कुरुष्वाऽवसथं सौम्य वासे मेऽभिरतं मनः।।2.56.19।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सौमित्रिर्विविधान् द्रुमान्। आजहार तत श्चक्रे पर्णशालामरिन्दमः।।2.56.20।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तां निष्ठितां बद्धकटां दृष्ट्वा रामस्सुदर्शनाम्। शुश्रूषमाणमेकाग्रमिदं वचनमब्रवीत्।।2.56.21।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ऐणेयं मांसमाहृत्य शालां यक्ष्यामहे वयम्। कर्तव्यं वास्तुशमनं सौमित्रे चिरजीविभिः।।2.56.22।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
मृगं हत्वाऽऽनय क्षिप्रं लक्ष्मणेह शुभेक्षण। कर्तव्य श्शास्त्रदृष्टो हि विधिर्धर्ममनुस्मर।।2.56.23।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
भ्रातुर्वचनमाज्ञाय लक्ष्मणः परवीरहा। चकार स यथोक्तं च तं राम पुनरब्रवीत्।।2.56.24।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
ऐणेयं श्रपयस्वैतच्छालां यक्ष्यामहे वयम्। त्वर सौम्य मुहूर्तोऽयं ध्रुवश्च दिवसोऽप्ययम्।।2.56.25।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
स लक्ष्मणः कृष्णमृगं मेध्यं हत्वा प्रतापवान्। अथ चिक्षेप सौमित्रिस्समिद्धे जातवेदसि।।2.56.26।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तन्तु पक्वं परिज्ञाय निष्टप्तं छिन्नशोणितम्। लक्ष्मण: पुरुषव्याघ्रमथ राघवमब्रवीत्।।2.56.27।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अयं सर्व: समस्ताग्ङ: श्रृत: कृष्णमृगो मया। देवतां देवसङ्काश यजस्व कुशलो ह्यसि।।2.56.28।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
राम: स्नात्वा तु नियतो गुणवान् जप्यकोविदः। सङ्ग्रहेणाकरोत् स्रवार्न मन्त्रान् सत्रावसानिकान्।।2.56.29।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
इष्ट्वा देवगणान्सर्वान्विवेशाऽवसथं शुचिः। बभूव च मनोह्लादो रामस्यामिततेजसः।।2.56.30।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
वैश्वदेवबलिं कृत्वा रौद्रं वैष्णव मेव च। वास्तुसंशमनीयानि मङ्गलानि प्रवर्तयन्।।2.56.31।। जपं च न्यायत कृत्वा स्नात्वा नद्यां यथाविधि। पापसंशमनं राम श्चकार बलिमुत्तमम्।।2.56.32।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
वैश्वदेवबलिं कृत्वा रौद्रं वैष्णव मेव च। वास्तुसंशमनीयानि मङ्गलानि प्रवर्तयन्।।2.56.31।। जपं च न्यायत कृत्वा स्नात्वा नद्यां यथाविधि। पापसंशमनं राम श्चकार बलिमुत्तमम्।।2.56.32।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
वेदिस्थलविधानानि चैत्यान्यायतनानि च। आश्रमस्यानुरूपाणि स्थापयामास राघवः।।2.56.33।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
वन्यैर्माल्यैः फलैर्मूलैः पक्वैर्मांसैर्यथाविधि। अद्भिर्जपैश्च वेदोक्तैर्दर्भैश्च ससमित्कुशैः।।2.56.34।। तौ तर्पयित्वा भूतानि राघवौ सह सीतया। तदा विविशतु श्शालां सुशुभां शुभलक्षणौ।।2.56.35।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
तां वृक्षपर्णच्छदनां मनोज्ञां यथाप्रदेशं सुकृतां निवाताम्। वासाय सर्वे विविशुस्समेतास्सभां यथा देवगणास्सुधर्माम्।।2.56.36।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
अनेकनानामृगपक्षिसङ्कुले विचित्रपत्रस्तबकैर्द्रुमैर्युते। वनोत्तमे व्यालमृगानुनादिते तदा विजह्रु स्सुसुखं जितेन्द्रियाः।।2.56.37।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.
सुरम्यमासाद्य तु चित्रकूटं नदीं च तां माल्यवतीं सुतीर्थाम्। ननन्द हृष्टो मृगपक्षिजुष्टां जहौ च दुखं पुरविप्रवासात्।।2.35.38।।
Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.