Valmiki Ramayana Yuddha Kanda Sarga 63

Shloka 1

तस्यराक्षसराजस्यनिशम्यपरिदेवितम् । कुम्भकर्णोबभाषेदंवचनंप्रजहास च ।।6.63.1।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 2

दृष्टोदोषोहियोऽस्माभिःपुरामन्त्रन्वििर्णये । हितेष्वनभियुक्तेनसोऽयमासादितस्त्वया ।।6.63.2।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 3

शीघ्रंखल्वभ्युपेतंत्वांफलंपापस्यकर्मणः । निरयेष्वेवपतनंयथादुष्कृतकर्मणः ।।6.63.3।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 4

प्रथमंवैमहाराजकृत्यमेतदचिन्तितम् । केवलंवीर्यदर्पेणनानुबन्धोविचिन्तितः ।।6.63.4।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 5

यःपश्चातूर्वकार्याणिकुर्यादैश्वर्यमास्थितः । पूर्वंचोत्तरकार्याणि न स वेदनयानया ।।6.63.5।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 6

देशकालविहीनानिकर्माणिविपरीतवत् । क्रियमाणानिदुष्यन्तिहवींष्यप्रयतेष्विव ।।6.63.6।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 7

त्रयाणांपञ्चधायोगंकर्मणांयःप्रपश्यति । सचिवैस्समयंकृत्वा स सभ्येवर्ततेपथि ।।6.63.7।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 8

यथागमं च योराजासमयंविचिकीर्षति । बुध्यतेसचिवान्बध्यासुहृदश्चानुपश्यति ।।6.63.8।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 9

धर्ममर्थं च कामं च सर्वान्वारक्षसांपते । भजतेपुरुषःकालेत्रीणिद्वन्द्वानिवापुनः ।।6.63.9।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 10

त्रिषुचैतेषुयच्छ्रेष्ठंश्रुत्वातन्नावबुध्यते । राजावाराजमात्रोवाव्यर्थंतस्यबहुश्रुतम् ।।6.63.10।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 11

उपप्रदानंसान्त्वं च भेदंकाले च विक्रमम् । योगं च रक्षसांश्रेष्ठतावुभौ च नयानयौ ।।6.63.11।। कालेधर्मार्थकामान्यस्सम्मन्त्ऱ्यसचिवैःसह । निषेवेतात्मवान्लोके न स व्यसनमाप्नुयात् ।।6.63.12।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 12

उपप्रदानंसान्त्वं च भेदंकाले च विक्रमम् । योगं च रक्षसांश्रेष्ठतावुभौ च नयानयौ ।।6.63.11।। कालेधर्मार्थकामान्यस्सम्मन्त्ऱ्यसचिवैःसह । निषेवेतात्मवान्लोके न स व्यसनमाप्नुयात् ।।6.63.12।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 13

हितानुबन्धमालोच्यकार्यात्कार्यमिहात्मनः । राजासहार्थतत्त्वज्ञैस्सचिवैर्बुस्सहिजीवति ।।6.63.13।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 14

अनभिज्ञायशास्त्रार्थान् पुरुषाःपशुबुद्धयः । प्रागल्भ्याद्वक्तुमिच्छन्तिमन्त्रेष्वभ्यन्तरीकृताः ।।6.63.14।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 15

अशास्त्रविदुषांतेषां न कार्यमभिहितंवचः । अर्थशास्त्रानभिज्ञानांविपुलांश्रियमिच्छताम् ।।6.63.15।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 16

अहितं च हिताकारंधार्ष्ट्याज्जल्पन्तियेनराः । अवेक्ष्यमन्त्रबाह्यास्तेकर्तव्याःकृत्यदूषणा:।। 6.63.16।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 17

विनाशयन्तोभर्तारंसहिताश्शत्रुभिर्बुधैः । विपरीतानिकृत्यानिकारयन्तीहमन्त्रिणः ।।6.63.17।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 18

तान्भर्तामित्रसङ्काशानमित्रान्मन्त्रनिर्णये । व्यवहारेणजानीयात्सचिवानुपसम्हितान् ।।6.63.18।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 19

चपलस्येहकृत्यानिसहसानुप्रधावतः । छिद्रमन्येप्रपद्यन्तेक्रौञ्चस्य ख मिवद्विजाः ।।6.63.19।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 20

योहिशत्रुमवज्ञायनात्मानमभिरक्षति । अवाप्नोतिहिसोऽनर्थान् स्थानाच्चव्यवरोप्यते ।।6.63.20।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 21

यदुक्तमिहतेपूर्वंक्रियतामनुजेन च । तदेवनोहितंवाक्यंयदिच्छसि च तत्कुरु ।।6.63.21।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 22

तत्तुश्रुत्वादशग्रीवःकुम्भकर्णस्यभाषितम् । भ्रुकुटिंचैवसञ्चक्रेक्रुद्धश्चैनमभाषत ।।6.63.22।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 23

मान्योगुरुवारिचार्यःकिमांत्वमनुशाससि । किमेवंवाक्छ्रमंकृत्वाकालेयुक्तंविधीयताम् ।।6.63.23।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 24

विभ्रमाच्चित्तमोहाद्वाबलवीर्याश्रयेणवा । नाभिपन्नमिदानींयद्व्यर्थातस्यपुनःकथाः ।।6.63.24।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 25

अस्मिन्कालेतुयद्युक्तंतदिदानींविधीयताम् । गतंतुनानुशोचन्तिगतंतुगतमेवहि ।।6.63.25।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 26

ममापनयजंदोषंविक्रमेणसमीकुरु । यदिखल्वस्तिमेस्नेहोविक्रमंवाऽवगच्छसि ।।6.63.26।। यदिवकार्यंमेतत्तेहृदिकार्यतमंमतम् ।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 27

स सुहृद्योविपन्नार्थंदीनमभ्यवपद्यते ।।6.63.27।। स बन्धुर्योऽपनीतेषुसाहाय्यायोपकल्पते ।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 28

तमथैवंब्रुवाणंतुवचनंधीरदारुणम् ।।6.63.28।। रुष्टोऽयमितिविज्ञायशनैश्श्लक्षणमुवाच ह ।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 29

अतीवहिसमालक्ष्यभ्रातरंक्षुभितेन्द्रियम् ।।6.63.29।। कुम्भकर्णश्शनैर्वाक्यंबभाषेपरिसान्त्वयन् ।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 30

शृणुराजन्नवहितोममवाक्यमरिन्दम ।।6.63.30।। अलंराक्षसराजेन्द्र सन्तापमुपपद्यते । रोषं च सम्परित्यज्यस्वस्थोभवितुमर्हसि ।।6.63.31।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 31

शृणुराजन्नवहितोममवाक्यमरिन्दम ।।6.63.30।। अलंराक्षसराजेन्द्र सन्तापमुपपद्यते । रोषं च सम्परित्यज्यस्वस्थोभवितुमर्हसि ।।6.63.31।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 32

नैतन्मनसिकर्तव्यंमयिजीवतिपार्थिव । तमहंनाशयिष्यामियत्कृतेपरितप्यते ।।6.63.32।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 33

अवश्यंतुहितंवाच्यंसर्वावस्थांतवमया । बन्धुभावादभिहितंभ्रातृस्नेहाच्छपार्थिव ।।6.63.33।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 34

सदृशंयत्तुकालेऽस्मिन् कर्तुंस्निग्धेनबन्धुना । शत्रूणांकदनंपश्यक्रियमाणंमयारणे ।।6.63.34।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 35

अद्यपश्यमहाबाहो मयासमरमूर्धनि । हतेरामेसहभ्रात्राद्रवन्तींहरिवाहिनीम् ।।6.63.35।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 36

अद्यरामस्यतद्दृष्टवामयानीतंरणाच्छिरः । सुखीभवमहाबाहो सीताभवतुदुःखिता ।।6.63.36।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 37

अद्यरामस्यपश्यन्तुनिधनंसुमहत्प्रियम् । लङ्कायांराक्षसाःसर्वेयेतेनिहतबान्धवाः ।।6.63.37।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 38

अद्यशोकपरीतानांस्वबन्धुवधकारणात् । शत्रोर्युधिविनाशेनकरोम्यस्रप्रमार्जनम् ।।6.63.38।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 39

अद्यपर्वतसङ्काशंससूर्यमिवतोयदम् । विकीर्णंपश्यसमरेसुग्रीवंप्लवगोत्तम ।।6.63.39।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 40

कथं च राक्षसैरेभिर्मया च परिरक्षितः । जिघांसुभिर्दाशरथिं वध्यसे त्वमिहानघ ।।6.63.40।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 41

मांनिहत्यकिलत्वांहिनिहनिष्यतिराघवः । नाहमात्मनिसन्तापंगच्छेयंराक्षसाधिप ।।6.63.41।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 42

कामंवतिदानीमपिमांव्यादिशत्वंपरन्तप । न परःप्रेषणीयस्तेयुद्धायातुलविक्रम ।।6.63.42।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 43

अहमुत्सादयिष्यामिशत्रूंस्तवमहाबल: । यदिशक्रोयदियमोयदिपावकमारुतौ ।।6.63.43।। तानहंयोधयिष्यामिकुबेरवरुणावपि ।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 44

गिरिमात्रशरीरस्यशितशूलधरस्यमे ।।6.63.44।। नर्दतस्तीक्षणदंष्ट्रस्यबिभीयाच्चपुरन्दरः ।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 45

अथवात्यक्तशस्त्रस्यमृद्नतस्तरसारिपून् ।।6.63.45।। न मेप्रतिमुखेस्थातुंकश्चित् शक्तोजिजीविषुः ।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 46

नैवशक्त्या न गदयानासिनानिशितैश्शरैः ।।6.63.46।। हस्ताभ्यामेवसम्रब्दोहनिष्याम्यपिवज्रिणम् ।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 47

यदिमेमुष्टिवेगं स राघवोऽद्यसहिष्यते ।।6.63.47।। ततःपाश्यन्तिबाणौघारुधिरंराघवस्यतु ।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 48

चिन्तयाबाध्यसेराजन्किमर्थंमयितिष्ठति ।।6.63.48।। सोऽहंशत्रुविनाशाय तव निर्यातुमुद्यतः ।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 49

मुञ्चरामाद्भयंराज न्हनिष्यामीहसम्युगे ।।6.63.49।। राघवंलक्ष्मणंचैवसुग्रीवं च महाबलम् । हनूमन्तं च रक्षोघ्नंलङ्कायेनप्रदीपिता ।।6.63.50।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 50

मुञ्चरामाद्भयंराज न्हनिष्यामीहसम्युगे ।।6.63.49।। राघवंलक्ष्मणंचैवसुग्रीवं च महाबलम् । हनूमन्तं च रक्षोघ्नंलङ्कायेनप्रदीपिता ।।6.63.50।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 51

हरींश्चापिहनियिष्यामिसंयुगेसमवास्थिवान् । असाधारणमिच्छामिनदातुंमहद्यशः ।।6.63.51।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 52

तदिचेन्द्राद्भयं राजन्यदि चापिस्वयम्भुवः । ततोऽहंनाशयिष्यामिनैशंतमइवांशुमान् ।।6.63.52।। अपिदेवाश्शयिष्यन्तेक्रुद्धेमयिमहीतले ।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 53

यमं च शमयिष्यामिभक्षयिष्यामिपावकम् ।।6.63.53।। आदित्यंपातयिष्यामिसनक्षत्रंमहीतले ।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 54

शतक्रतुंवधिष्यामिपास्यामिवरुणालयम् ।।6.63.54।। पर्वतांश्चूर्णयिष्यामिदारयिष्यामिमेदिनीम् ।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 55

दीर्घकालंप्रसुप्तस्यकुम्भकर्णस्यविक्रमम् ।।6.63.55।। अद्यपश्यन्तुभूतानिभक्ष्यमाणानिसर्वशः । नन्विदंत्रिदिवंसर्वमाहारस्य न पूर्यते ।।6.63.56।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 56

दीर्घकालंप्रसुप्तस्यकुम्भकर्णस्यविक्रमम् ।।6.63.55।। अद्यपश्यन्तुभूतानिभक्ष्यमाणानिसर्वशः । नन्विदंत्रिदिवंसर्वमाहारस्य न पूर्यते ।।6.63.56।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning

Shloka 57

वधेनतेदाशरथेःसुखार्हंसुखंसमाहर्तुमहंव्रजामि । निहत्यरामंसहलक्ष्मणेनखादामिन्हरियूथमुख्यान् ।।6.63.57।।

Reading original text only. Use the controls to switch on an available commentary or source layer.

Read full shloka meaning